Ocassional Notes of an Iranian Azerbaijani in Canada

2006-08-20T11:57:00.000-06:00

لطفا براي مشاهده مطالب فارسي به وبلاگم در بلاگفا (http://darabli.blogfa.com/) مراجعه کنيد.

A Night of Death and Terror for Lebanese Villagers (NY times)

2006-07-31T10:15:00.000-06:00

See the original paper in NewYork Times

Listen and watch photos in NewYork Times

QANA, Lebanon, July 30 — The dead lay in strange shapes. Several had open mouths filled with dirt. Faces were puffy. A man’s arm was extended straight out from his body, his fingers spread. Two tiny children, a girl and boy, lay feet to head in the back of an ambulance, their skin like wax.
In the all-day scramble to retrieve the bodies from the remains of this one house — backhoes dug for hours at the site after an early-morning airstrike — tallies of the dead varied, from as many as 60 to 27, many of them children.
This was the single most lethal episode in the course of this sudden war. The survivors will remember it as the day their children died. For the village, it is a fresh pain in a wound cut more than 10 years ago, when an Israeli attack here killed more than 100 civilians. Many of them were children, too.
The Israeli government apologized for that airstrike, as it did for the one here on Sunday. It said that residents had been warned to leave and should have already been gone.
But leaving southern Lebanon now is dangerous. The two extended families staying in the house that the Israeli missile struck — the Shalhoubs and the Hashims — had discussed leaving several times over the past two weeks. But they were poor — most worked in tobacco or construction — and the families were big and many of their members weak, with a 95-year-old, two relatives in wheelchairs and dozens of children. A taxi north, around $1,000, was unaffordable.
And then there was the risk of the road itself.
Dozens, including 21 refugees in the back of a pickup truck on July 15, have been killed by Israeli strikes while trying to evacuate. Missiles hit two Red Cross ambulances last weekend, wounding six people and punching a circle in the center of the cross on one’s roof. A rocket hit the ambulance convoy that responded in Qana on Sunday.
“We heard on the news they were bombing the Red Cross,” said Zaineb Shalhoub, a 22-year-old who survived the bombing. She was lying quietly in a hospital bed in Tyre.
“What can we do with all of our kids?” she asked. “There was just no way to go.”
They had moved to the house on the edge of a high ridge, which was dug into the earth. They thought it would be safer. The position helped muffle the sound of the bombs.
But its most valuable asset was water. The town, mostly abandoned, had not had power or running water in many days. A neighbor rigged a pumping system, and the Shalhoubs and Hashims ran a pipe from that house to theirs.
Life had taken on a strange, stunted quality. In a crawl-space basement area near the crushed house, five mattresses were on the floor. A Koran was open to a prayer. A school notebook was on a pillow. Each morning, the women made breakfast for the children. Ms. Shalhoub gave lessons. And they all hoped for rescue.
The first missile struck around 1 a.m., throwing Mohamed Shalhoub, one of the relatives who uses a wheelchair, into an open doorway. His five children, ages 12 to 2, were still inside the house, as was his wife, his mother and a 10-year-old nephew. He tried to get to them, but minutes later another missile hit. By morning, when the rescue workers arrived, all eight of his relatives were dead.
“I felt like I was turning around, and the earth was going up and I was going into the earth,” said Mr. Shalhoub, 38, staring blankly ahead in a hospital bed in Tyre.
Israeli military officials said the building did not collapse until the early morning, and that “munitions” stored in the house might have brought it down. But the house appeared to have been hit from above, and residents said the walls and ceiling came down around them immediately after the first bomb.
“My mouth was full of sand,” Ms. Shalhoub said. She said doctors had told her family that those who died had been suffocated and crushed to death.
“They died because of the sand and the bricks, that’s what they told us,” she said.
At least eight people in the house survived, and told of a long, terrifying night. Some remained buried until morning. Others crawled free. Ms. Shalhoub sat under a tree with Mohamed Shalhoub, without his wheelchair, and three others, listening to the planes flying overhead in the dark.
“You couldn’t see your finger in front of your face,” said Ghazi Aidibi, a neighbor.
Ms. Shalhoub said she tried to help a woman who was sobbing from under the wreckage, asking for her baby, but she could not find the child. A neighbor, Haidar Tafleh, said he heard screaming when he approached the debris, but that bombing kept him away.
“We tried to take them out, but the bombs wouldn’t let us,” Mr. Tafleh said.
The area took several more hits. A house very close to the Shalhoubs’ was crushed. A giant crater was gouged next to it. Residents said as many as eight buildings had been destroyed over two weeks.
Collapsed buildings have been a serious problem in southern Lebanon. Dozens of bodies are still stuck under the rubble. The mayor of Tyre, Abed al-Husseini, estimated that about 75 bodies were still buried under rubble in Slifa, a village on the border.
A grocer, Hassan Faraj, stood outside his shop, near a monument to those killed in the 1996 attack. He said that Hezbollah fighters had not come to Qana, but that residents supported them strongly. There was little evidence of fighters on Sunday, but Hezbollah flags and posters of Shiite leaders trimmed the streets. “They like the resistance here,” he said.
He cautioned people not to stand in the street in front of his shop, because that was where the ambulance convoy was hit in the morning.
At the Hakoumi Hospital in Tyre, Mr. Shalhoub sat in bed. His face was slack, stunned. His relatives poured him spicy coffee, and the room filled with its scent. The survivors spoke of their faith as a salve. The children, Mr. Shalhoub said, were in paradise now.
But 24-year-old Hala Shalhoub, whose two daughters, ages 1 and 5, were killed, was moaning and rocking slightly in her hospital bed.
“I want to see them,” she said slowly. “I want to hold them.”
A relative said, “Let her cry.”
Zaineb Shalhoub, in the next bed, rested quietly.
“There’s nobody left in our village,” she said. “Not a human or a stone.”

Lasting Peace

2006-07-30T16:50:00.000-06:00

US and Israel (along with Canada and UK, so far) say that they are looking for a lasting peace in the middle east. But you might be interested in finding out how they want to achieve to such a peace! This is how Israel is doing that:

BBC news: The Israeli strike killed at least 54 people, more than half of them children.

CNN photo gallery (Viewer discretion is advised)

Watch CNN report here.

Watch it on CBC report.

And finally this is what US president has to say about it!!

The Anatomy of Iranian Racism

2006-07-11T09:39:00.000-06:00

This is a paper by Dr. A. Asgharzadeh, published in Baku Today.
The Anatomy of Iranian Racism: Reflections on the Root Causes of South Azerbaijan’s Resistance Movement

by Dr Alireza Asgharzadeh

In recent days many Azeri towns and cities in Iran have, once again, become the revolutionary scene of anti-racist and anti-colonial struggle against Iran’s racist and colonial order. The current movement of South Azerbaijan must be situated right at the heart of issues of racial/ethnic oppression and internal colonialism in an Iranian context. By avoiding any mention of the terms ‘racism’ and ‘internal colonialism,’ the dominant Persian discourse has provided a completely upside-down picture of social and ethnic inequality in the country, masterfully managing to deceive the international media and progressive anti-racist forces throughout the world. The fact of the matter is that without taking note of ‘racism’ and ‘colonialism’ as important social facts that do exist in Iranian society, it would be impossible to provide a comprehensive analysis regarding the current Azeri movement, along with other similar movements in Kurdistan, Khuzistan, Baluchistan, Turkman-Sahra, and other regions of the country.

Ethnic pluralism, difference and diversity have always been a defining characteristic of what is today called ‘Iran.’ Peoples of various ethnic origins, such as the ancestors of contemporary Azeri-Turks, Kurds, Baluchs, Turkomans, Arabs, Lurs, Gilaks, Mazandaranis and others have lived in Iran for centuries. The history of civilization in what is known today as Iran goes back over six-thousand years. The available archaeological/linguistic record indicates that from the very beginning the region was characterized with extreme ethnic, linguistic, and cultural diversity. No single ethnic group has ever constituted a definite numerical majority in the country, although the Azeri-Turks now have a relatively slight majority with a population of over 30 million.

Up until 1925, the country had been run in accordance with what one may call a traditional confederative system within which all ethnic groups enjoyed the freedom to use and develop their languages, customs, cultures, and identities. With the beginning of the Pahlavi regime in 1925, the natural trend of ethnic and linguistic plurality was abruptly stopped, and a process of monoculturalism and monolingualism started, which continues to date. The aim of this chauvinistic process has been to present the language, history, culture, and identity of the Persian minority as the only authentic language, history, culture, and identity of all Iranians.

For over 80 years, the role of the central government in Iran has been one of denying and dismissing ethnic and linguistic diversity in the country. Just as the Pahlavi regime focused on annihilation of cultural, linguistic, and ethnic differences in the country, so too the current Islamic Republic has continued with the politics of assimilation, exclusion, and racism. Under the current establishment, gender-based and religion-based oppressions have also been added to a host of exclusionary and racist practices left over from the previous regime. The racist politics of the governing apparatuses have always been accompanied by ideological and discursive support of the majority of Persian writers, intellectuals and thinkers who, due to their belonging to the dominant group, have enjoyed the privileges of monolingualism, monoculturalism, and racism in the country. To this group must be added the assimilated segment of non-Persian writers and intellectuals whose passionate support for Persian racism has even surprised the Persians themselves. In fact, such individuals of Turkic origin as Mahmood Afshar, Iraj Afshar, Ahmad Kasravi and others have been among the founding fathers of this ugly racist system.

The governing apparatuses, the dominant elite, and the farstoxicated intelligentsia have come together and sustained the structural bases of one of the most racist systems in the contemporary world. This naked racism which feeds on outdated and discredited Arayanist paradigms and racist theories of the 18-20th centuries Europe has outlived the Jim Crow segregationist system in America; it has survived Nazism, European fascism, and the Apartheid regime in South Africa. In effect, compared to its kind in Germany, Europe, the US, and South Africa, the Persian racism in Iran represents an amazing success story in terms of its durability, normalcy, and assimilatory capacity. Below are some salient characteristics of this dominant racist discourse and praxis:

1. The Belief in the Superiority of ‘Aryan’ Race

Persian racism in Iran advocates a racist and racialized view of the world where the so-called ‘Aryan’ race is seen as a superior race. Using the racist ideas of 18-20th centuries Europe as its theoretical/ideological bases, the dominant group exploits the country’s resources to promote lavishly funded research and exploration regarding the history and existence of this ‘superior Aryan race’ in Iran. On the other hand, serious works challenging the supremacy of Aryanist historiography not only do not receive any assistance but are not even allowed publication in Iran. A glaring case in point is the historian Naser Poorpirar whose recent work on the history of Sasanid dynasty was not permitted to be published in Iran. According to his personal website (http://naria.persianblog.com/), the author self-published the book in Singapore and shipped it back to Iran for distribution. Ordinarily one would expect that a study critically examining the Orientalist construction of pre-Islamic history of Iran would not encounter any kind of government censorship in the Islamic Republic. Not so. Works like Poorpirar’s are not allowed publication simply because they interrogate the Aryan/Fars-centric history of Iran, powerfully exposing its fictional, disingenuous, and dishonest character.

2. The Belief that Iran Is the Land of Aryans

Persian racism openly defines Iran as the land of these so-called Aryans who are in turn identified with the dominant Persian group, its language, culture, and identity. Through this racist process, Farsi becomes the only national/official language and the Persian culture gets identified as the national culture of all Iranians; just as Iran’s history gets appropriated to the advantage of this so-called ‘Aryan’ race by excluding, distorting, and erasing the histories, stories, and narratives of other ethnic groups. This exclusion takes place in government-sponsored research projects, schoolbooks, university texts, curriculum, allocation of research funding, etc. In short, under the racist order in Iran, to be Iranian becomes equated with being Persian. This kind of racist identification serves to foreignize and otherize those communities who are not Persian and who do not speak Farsi as their natural mother tongue.

3. The Belief in the Purification of Aryan Race of Iran through Language

Drawing on discredited European racist views, the dominant discourse in Iran equates language with race and tries to fabricate Indo-European language ties for non-Farsi speaking peoples such as the Azeri-Turks in an attempt to show that over a thousand years ago they spoke an Indo-European language and are therefore Aryan. As such, they should cleanse themselves of their inferior linguistic/ethnic/cultural identity and become one with ‘the superior Aryan race’ by speaking the language of this race: Farsi. This kind of racist reconstruction of prehistoric (imaginary) languages essentializes race-based and language-based identities and prioritizes them based on a fabricated history of origins, arrivals, etc., giving rise to the absurd idea about who has come earlier than whom, who has come first, who has come second, who has come last, whose language was spoken earlier than the others; and who, as a result, should have mastery over others. These kinds of non-sensical absurdities serve to create unnecessary competitions among various ethnic/national groups which lead to animosity, mistrust and lack of cooperation among them, while leaving them vulnerable to be colonized and assimilated by the dominant racist order.

The Iranian racist order openly proscribes non-Farsi languages in the country, banning them from becoming languages of education, instruction, learning, correspondence, and governance. By banning non-Farsi languages, the dominant group violates minoritized communities’ identities; subjugates their minds, and brutalizes their spirits. It supplants the indigenous names of geographical landmarks, cities, towns, villages, and streets; appropriates ancient heroes, historical figures, literary figures, scientists, movie stars, popular singers, dancers, and artists belonging to the marginalized communities. It prevents non-Farsi speaking communities from naming their children as they wish, using their own indigenous languages, cultures, names, words, signs, and symbols, forcing them instead to use names and symbols approved by the dominant discourse and praxis.

4. The Practice of Anachronism in Interpreting Works of History, Religion, and Literature

Using an anachronistic method of analysis, the hegemonic discourse in Iran offers purely racist and racialized interpretations of history, historical events, and classical texts such as the Avesta and the Shahnameh of Ferdowsi. It interprets these ancient texts in accordance with modern racist theories and notions which were not in existence at the time these texts were written. The anachronistic reading of these texts becomes central to the maintenance of racist order in Iran in that such a reading legitimates the ownership of the country by a single race, just as it privileges a single language, history, culture, and identity. Anachronism gives a historical justification for contemporary oppressions, exclusions, and annihilations in Iran.

5. The Belief in Essentialism and an Essentialist notion of Iranian-ness

The dominant order in Iran promotes an essentialist notion of identity based on race and language. Instead of viewing identities as shifting, non-fixed and fluid categories, the Iranian racist order assigns fixed identities to individuals and communities based on their degree of ‘Iranian-ness’ (Iraniyyat). Under this essentialist and essentializing mentality, those speaking an Indo-European language are considered to be in possession of authentic Iranic identity and hence ‘more Iranian’ than those speaking a Semite or Turkic language.

The dominant order plays the race card to create hostilities among marginalized communities, seeking to prevent the formation of any semblance of solidarity among them. By identifying some of them as ‘true Iranians,’ ‘real Aryans,’ and ‘the authentic owners of Iran,’ it engenders a policy of divide and conquer, while sowing the seeds of mistrust and animosity among different ethnic groups. At the same time, it prevents a sensible census from taking place based on ethnicity and language, fearing that an ethnic-based and language-based census would reveal the true size and number of both Persian and non-Persian communities in the country. Just as such racist notions as ‘the true owners of Iran,’ ‘the real Aryans,’ and similar mumbo-jumbo are emphasized to an inflated and inflammatory degree; so too the real issues and concerns such as the need for ‘conducting of an ethnicity/language based national census,’ ‘opening of ethnic studies departments in the universities,’ and ‘researching ethnic groups and ethnic relations in the country’ are de-emphasized, degraded, and dismissed.

6. The Belief in the Systematic Practice of Racism

The Iranian racist order uses the coercive force of governing organs to marginalize, criminalize, and punish the activists advocating the cause of minoritized communities, labeling them as traitors, secessionists, agents of foreign governments, etc. During the cold war period, it was customary to label anti-racist activists as communists and KGB agents. Nowadays such activists are labeled as agents of CIA, Israel, Zionism, Turkey, and even the Republic of Azerbaijan. Through such practices, the dominant order refuses the legitimate demands of minoritized communities for equal treatment, justice, and fairness. It brutally suppresses any ethnic-based and language-based activity, forcefully denying and condemning the right for self-determination of various nationalities. On the economic front, the government channels the country’s resources to building infrastructure, factories, and development projects in Persian populated cities such as Isfahan, Shirza, Yazd, and Kerman, while the non-Persian regions of Kurdistan, Baluchistan, Azerbaijan, and other areas more and more plunge in poverty and deprivation.

Resistance to the Racist Order

Thus, it is in this anti-racist, anti-colonial context that the current South Azerbaijani movement and the movement of other minoritized communities must be approached. It is under a racist and colonial condition that sites such as history, historiography, language, literature, and the education system have become main arenas where the battle for domination and subjugation of the marginalized Other is waged. The dominant group uses these privileged sites to maintain its oppressive power base; to legitimate its dominance and privileged status, and to justify its oppression. Simultaneously, the marginalized uses these very sites to question, challenge, combat, and eventually subvert the oppressive dominant order. For instance, in the linguistic battleground, the dominant bans the minoritized languages and uses its language to supplant them. The marginalized, on the other hand, seeks to reclaim and revitalize her/his excluded indigenous language so that s/he is empowered to self-express, self-identify, and self-determine. Just as the dominant uses history to deny a historical legitimacy to the marginalized Other, so too the marginalized uses her/his own version of history to reject and repudiate the history which is constructed for her/him by the dominant. The dominant uses the education system to enforce its assimilatory and racist policies. The marginalized redefines the purpose of education and schooling to bring about inclusivity, equity, equality and fairness for all.

While the marginalized uses all in its power to fight racism and oppression, it is important to realize that her/his battle is an uphill struggle in which s/he has very little access to strategic sites such as history, literature, language, and the education system. These are the sites that have detrimental impacts on the outcome of the battle between the colonizer and the colonized. And these sites are controlled for the most part by the dominant. If the dominant is left to its devices, there is little chance that the marginalized will eventually eliminate the bases of colonialism, oppression, and racism. As such, it is imperative that progressive forces everywhere take note of these anti-colonial, antiracist struggles and support them in any way they can.

مطلبي در باب فدراليسم در ايران

2006-06-04T20:48:00.000-06:00

متن موجود در لينک زير مطلبي در باب فدراليسم در ايران است که به نظرم جالب آمد. بعدا شايد نکاتي را جهت توضيح در مورد آن بنويسم.

براي خواندن مطلب اينجا را کليک کنيد

عباس لساني دستگير شد

2006-06-03T21:54:00.000-06:00

عباس لساني فعال سياسي در اردبيل، ساعت 10 صبح امروز شنبه 13 خرداد، توسط ماموران امنيتي دستگير شد.

حدود 30 تن از ماموران اداره اطلاعات كه مسلح بوده و لباس شخصي به تن داشتند، بدون اطلاع و ارائه حكم دستگيري، به يكباره درب منزل عباس لساني را به زور شكسته و وارد منزل شدند.

گفتني است كه ايشان قبلا نيز چند بار بازداشت شده بود و اين دستگيري نيز در پي اعتراضات وسيع در اردبيل و ديگر شهرهاي آذربايجان صورت مي گيرد.

بر اساس اظهارات خانواده لساني،” ماموران مسلح به سلاحهاي جنگي بوده اند كه پس از شكستن درب منزل وارد خانه شدند. ماموران امنيتي ضمن وارد کردن خساراتي به منزل دو دستگاه گوشي موبايل متعلق به عباس لساني و برادر زنش و همچنين يکدستگاه کيس کامپيوتر را ضبط کردند. ماموران در هنگام دستگيري عباس لساني، وي را به شدت مورد ضرب و شتم و بي حرمتي قرار داده و طوري وارد منزل شدند كه انگار يك تروريست را مي خواستند بگيرند.”

در روزهاي گذشته نيز بسياري از فعالان سياسي و همچنين روزنامه نگاران و دانشجويان در آذربايجان دستگير شده اند و خانه گردي و مراجعه به منازل همچنان ادامه دارد.

منبع: http://komitedefa.mihanblog.com/Post-195.aspx

دستگيريهاي گسترده در تبريز

2006-05-30T10:59:00.000-06:00

چندي بعد از تظاهرات گسترده در تبريز رژيم اقدام به دستگيري تمامي روزنامه نگاران آذربايجاني و ديگر چهره هاي فعال در حرکت هويت طلبي مردم آذربايجان نموده است. بر عهده تمامي فعالان سياسي و فرهنگي است که در جهت آزادي اين افراد اقدام کنند. از هر طريق ممکن بايد رژيم را تحت فشار قرار داد تا دستگير شدگان را آزاد کند و يا حداقل حقوق اوليه آنها از جمله حق انتخاب وکيل و عدم اعمال شکنجه هاي روحي و رواني را به رسميت شناخته و رعايت نمايد. در غير اين صورت اين مساله نيز بر انبوه بي عدالتي هائي که به ستم ملي معروف هستند انباشته شده و محدوده عکس العملهاي آتي گسترده تر و غير قابل کنترل تر خواهند شد.

اسامي تعدادي از دستگير شدگان به شرح زير مي باشد:

1- زهره وفايي: از روزنامه نگاران و ناشران شناخته شده تبريزي است که مديريت انتشارات زينب پاشا را بر عهده دارد. وي سالها نشريه فکاهي جوالدوز را منتشر مي کرد و صاحب تاليفات متعددي در زمينه تاريخ و ادبيات ترک است. وي در طي ساليان متمادي از فعالان عرصه فرهنگي تبريز بوده است.

2- عيوض طاها: مدير نشريه يارپاق

3-رضا کاظمي: مدير اجرايي نشريه يارپاق

4- يونس صفدري از نويسندگان نشريه يارپاق

5-بابك اجاق نويسندگان نشريه يارپاق

6-علي نظري: مدير نشريه آراز

7-وحيد درگاهي: نويسنده نشريه آواي اردبيل

8- حسن ارک: عضو شوراي سردبيري هفته نامه توقيف شده شمس تبريز

9-دکتر احمد رضايي: نويسنده و استاد دانشگاه

10-منوچهرعزيزي: روزنامه نگار و نويسنده

11-مهندس غلامرضا اماني: روزنامه نگار

12-چنگيز بختاور: روزنامه نگار در تبريز

13-اروج اميري (بازداشت شده در مرند)

14-امين موحدي (بازداشت شده در مشگين شهر)

گفتني است كه در روزهاي گذشته ماموران اداره هاي اطلاعات طبق دستور مقامات بالا به منازل فعالان مطبوعاتي يورش برده و عده زيادي را دستگير كرده اند. تظاهرات هزاران تن از مردم آذربايجان و دانشجويان دانشگاهها فرصت مناسبي براي وزارت اطلاعات بوجود آورده تا فعالان دانشجويي، فرهنگي، سياسي و روزنامه نگاران را سركوب نمايد. شوراي امنيت ملي انعکاس هرگونه اخبار و حوادث آذربايجان را ممنوع کرده است. هر چند نيازي به اين دستورالعمل نيز نبود چرا که ارباب جرايد تهران خود در اين بايکوت و سکوت در خصوص حوادث آذربايجان سابقه درخشاني دارند. چندي پيش نيز آقاي قوچاني سردبير روزنامه شرق در سرمقاله خود روي سخن با مردم آذربايجان داشته که آرام باشند و البته روزنامه نگاران را دعوت کرده بود که "در همين جا از روزنامه نگاران آزاد، مستقل و غيردولتى مى خواهم كه با سفر به تبريز و ديگر شهرهاى آذربايجان عزيز اين سوء تفاهم را برطرف كنند." ولي اکنون بعد از گذشت چند هفته از اعتراضات دامنه دار مردم آذربايجان نه تنها روزنامه نگاري سفري به آذربايجان نداشته است بلکه تعداد زيادي مدير مسئول و خبرنگار نيز به همراه دهها تن از دانشجويان و روشنفکران آذربايجان دستگير و در بازداشت به سر مي برند.

همينجا بايد گفت که بايکوت خبري از سوي روزنامه هاي مدعي رفع سوء تفاهم بر سوء تفاهمها مي افزايد و اگر مدعيان حقوق بشر در ايران (مخصوصا طيف اصلاح طلب در داخل و خارج) اکنون اين فرصت را براي رفع کدورتها جدي نگيرند نبايد در فرداي ديگري انتظار هم انديشي از سوي فعالان ترک را داشته باشند. اگر ميخواهيد برادريتان را ثابت کنيد اکنون اين فرصت برايتان موجود است در غير اين صورت بايد بسيار ساده لوح باشيد اگر فکر کنيد فردا مردم آذربايجان را در حرکتهاي سياسي در کنار خود خواهيد داشت.

چند نکته در خصوص مطلب قبلي

2006-04-25T11:12:00.000-06:00

چند نکته در خصوص مطلب قبلي:

الف) قتل و خشونت از هر طرف که باشد محکوم است و شکي در آن نيست. ازجمله قتل ارمنيهاي بيگناهي که در جريان وقايع جنگ جهاني اول قرباني شدند.

ب) هر چند که قتل حتي يک نفر نيز بسيار مضموم و غير قابل بخشش است اما هر قتلي نسل کشي يا نژاد کشي نيست. اقدام دولت عثماني در کوچاندن ارامنه را نمي توان نسل کشي محسوب کرد چون اولاً همه ارامنه کوچانده نشدند و کوچاندن فقط در مورد آن دسته از آنها که مشکل آفرين بودند انجام شد. ثانياً، آنها را به کشور بيگانه نرانده بلکه به بخشي ديگر از سرزميني رانده که وطن خود ارامنه نيز محسوب مي شده است. دولت عثماني در آن زمان حتي به ارامنه براي دفاع از خودشان در زمان جنگ سلاح داده بود اما آنها سلاح را برداشته به اردوي روسيه پيوسته بودند. ادعايي که اکنون مطرح مي شود و از رقمهايي همچون يک و نيم ميليون به عنوان کشته شدگان ارامنه سخن مي رود کاملاً ناممکن است چون اساساً اين ارقام از شمار کل ارامنه اي که آن زمان در خاک عثماني زندگي مي کردند بيشتر است و هم اينکه شمار ارامنه اي که کوچ داده شدند از پانصد هزار نفر فراتر نمي رفته است.*

ج) حرف من بر سر اين نيست که اصل اين قضيه چيست و کدام روايت درست تر از ديگري است. آنچه مرا آزرده ميکند برخورد دوگانه با مسائل است. اگر واقعا مساله در مورد حقوق انساني است مگر ارمنيها در همان بحبوحه جنگ جهاني اول در خوي سلماس و اروميه دست به کشتار مردم بيدفاع و زنان و کودکان مظلوم نزدند؟ پس چرا احدي از اين روشنفکران فارس از آنان حرف نميزند؟ چرا جمهوري اسلامي از صدور مجوز به هرگونه تجمع در اعتراض به اين جنايات خودداري ميکند؟ چرا هيچ کس از جنايت فجيع ارامنه در آذربايجان حرفي نميزند. البته دليل همه اينها واضح است و آن اينکه کل اين مسائل سياسي است و ميخواهند با بزرگنمائي يک حادثه و انکار کامل ديگري جاي ظالم و مظلوم را عوض کنند. به هر حال کوته فکران بايد دريابند که بدون عدالت هيچ ظفري پايدار نخواهد بود و پافشاري بر بي عدالتي تنها موجب عصيان در جنبش عدالت خواهي ميشود. اما افسوس که اين جماعت از تاريخ کمتر مي آموزند.

* اين قسمت به نقل از فريدون آتا، استاد تاريخ در دانشگاه سلجوق و پژوهشگر در زمينه ارامنه ميباشد.

عماد افروغ و ارامنه

2006-04-24T18:14:00.000-06:00

امروز خبر رسيد که عماد افروغ رئيس کميسيون فرهنگي مجلس در راهپيمائي ارامنه شرکت و سخنراني کرده است. شرکت آقاي افروغ در اين مراسم چه تعبيري مي‌تواند داشته باشد؟ به طور يقين آقاي افروغ از سوابق تاريخي قتل عام هموطنان ترک خود در سالهاي آغازين قرن بيستم (قتل عام مردم بيدفاع خوي سلماس و اروميه) توسط ارامنه مسلح بي‌خبر نيست. اما شرکت ايشان در اين مراسم و تحرکات قابل توجه خبرگزاريهاي دولتي نشانگر اين است که برخي از سردمداران رژيم جمهوري اسلامي احساس نزديکي فوق‌العاده‌اي با ارمنيها دارند. شايد هم ماهيت فاشيستي و تروريستي ارامنه باعث احساس قرابت آقايان شده است. جالب است بدانيد که بنا به اسناد موجود در پليس کانادا قبل از يازده سپتامبر گروههاي تروريستي ارامنه در صدر تهديدهاي تروريستي پليس کانادا قرار داشتند. بهر حال زمينه اين پيوند شوم هر چه باشد همانطور که قبلا هم گفتم اين اعمال يک دهن کجي آشکار به ترکهاي ايران بوده و دليل ديگري بر ماهيت فاشيستي و ضد ترک برخي قدرتمداران با نفوذ ايران است. به يقين در آينده‌اي نه چندان دور ملت قهرمان ترک سزاي اين همه دهن کجي به اين ملت مظلوم را به ستمگران خواهد داد.

نامه‌اي به رئيس جمهور آقاي احمدي نژاد

2006-04-24T00:58:00.000-06:00

عمل وقيح و جانبدارانه ايرنا در انعکاس و بزرگنمائي تجمع ارامنه باعث شد که از فرط عصبانيت نامه‌اي به رئيس جمهور آقاي احمدي نژاد بنويسم. هر چند مي‌دانم عمق نفوذ لابي ارمني در حدي است که اين نامه ها را بي اثر مي‌سازد اما چاره ديگري هم نمي‌بينم. شايد که تا دير نشده است آقايان بر سر عقل آيند و ماهيت ضد ترکي را از سر برانند.
سلام عليکم. ايرنا که عنوان خبرگزاري جمهوري اسلامي را يدک مي‌کشد در طي دو روز (دوم و سوم ارديبهشت) شش بار تيتر اول خبري در مورد راهپيمائي ارامنه داشته است که اين تعداد جاي تعجب دارد. اما از همه بدتر خبر ارسالي ايرنا در گزارش اين راهپيمائي است که ايرنا بجاي گزارش اين مراسم اقدام به صدور بيانيه سياسي نموده است که فکر مي‌کنم به مراتب تندتر از بيانيه شوراي خليفه گري ارامنه باشد. با توجه به اينکه اولا اتهام نژادکشي ارامنه توسط امپراطوري عثماني (بزرگترين حکومت اسلامي در آن زمان) هرگز و در هيچ دادگاهي به اثبات نرسيده است و بسياري از کشورهاي ضد اسلامي نيز با وجود عنادي که دارند نمي‌توانند اين اتهام را به عثمانيها وارد بدانند چگونه است که خبرگزاري رسمي جمهوري اسلامي چنين شتابان به کمک افسانه سازي ارامنه مي رود. در ثاني با توجه به جنايات عيني ارامنه بر عليه مسلمانان آذربايجان در مناقشه قره باغ و حساسيتهاي موجود در اين زمينه آيا وقت آن نرسيده که در خصوص ارمني پرستي ارگانهاي دولتي (که يک زمان به بهانه ارتباط فرهنگي با اين کشور برادر رقاص از ارمنستان مي‌آورند و زماني گاز مجاني به اين کشور صادر مي‌کنند) تغييري داده شود.

Khojaly Genocide and Aremenia

2006-04-23T18:29:00.000-06:00

Over the night from February 25 to 26 1992, the Armenian armed forces occupied the town of Khojaly in Azerbaijan Republic. The occupation was carried out with active support of several units of the Russian Army's 366th regiment. Occupation of Khojaly was followed with unprecedented brutalities against the civilian population. In a few hours the aggressors killed 613 innocent and unarmed people. Among them were 106 women, 83 children. 56 people were killed with special brutality. 8 families were totally exterminated. 25 children were totally, and 130 children were partly orphaned. 476 people became disabled persons (of them 76 were minors). 1275 people were taken into hostage and even though afterwards most of the hostages were released from captivity, the fates of 150 of them are still unknown.
Here is a movie showing some aspects of this horrible genocide. (Some of the scences might be disturbing to more sensitive viewers, viewer discretion is advised):

http://video.google.com/videoplay?docid=-376140689823891223&q=azerbaijan&amp;amp;amp;amp;amp;pl=true

Let's hope that some day those responsile for these crimes will be brought to the justice and hence we will never see any thing like this happening again.

Khojaly Genocide and Armenia

2006-04-23T15:01:00.000-06:00

ايرنا "خبرگزاري رسمي جمهوري اسلامي ايران" ديروز خبر داد که كميسيون ماده ده احزاب باراهپيمائي ارامنه در تهران موافقت كرد. البته ايرنا به اين هم بسنده نکرد و متن بيانيه خليفه گري ارامنه را نيز منتشر کرد. امروز هم ايرنا در تيتر اول خود اقدام به انعکاس گسترده و بس?ار جانبدارانه اخبار تجمع ارامنه نمود. حدود يکماه پيش بيست و شش فوريه مصادف با سالروز قتل عام خوجالي در جريان مناقشه قره باغ بود. جمهوري مثلا اسلامي طي ساليان متوالي هرگز مجوز تجمع اعتراضي براي اين قتل عام را نداده است. حال اين سوال پيش مي آيد که فرق قتل عام خوجالي با ماجراي ارمنيها چيست؟ البته دو تفاوت واضح در بين آنها وجود دارد:

اول اينکه بر خلاف ماجراي ارامنه که تماما بر افسانه‌ها استوار بوده و با وجود تلاش بسيار ارمنه هرگز در هيچ دادگاهي به اثبات نرسيده است به دليل جديد بودن فاجعه خوجالي اسناد و مدارک آن کاملا مستند و مدلل است. برخي انسانها که از نزديک شاهد اين قتل عام بودند هنوز زنده اند. گوشه‌اي از شواهد بسيار قتل عام خوجالي را مي توانيد در اين فيلم ببينيد:

http://video.google.com/videoplay?docid=-376140689823891223&q=azerbaijan&amp;amp;pl=true

فرق دوم و بسيار مهم که باعث واکنش متفاوت دولت ايران به دو رويداد شده اين است که قتل عام خوجالي با همدستي و کمک ايران و متحد هسته‌اي آن روسيه صورت گرفته است. در آن سال که قتل عام خوجالي? روي داد من در تبريز دانشجو بودم. استاد معارف اسلامي ما به عنوان مبلغ مذهبي هر ازگاهي به آذربايجان سفر ميکرد. يکبار به وضوح در کلاس گفت که آنقدر اين جمهوري اسلامي از ارامنه حمايت ميکند که من ديگر روي رفتن به آذربايجان را ندارم. دوست ديگري داشتم که خانواده آنها از تاجران عمده تبريز بودند. بعدها ميگفت که در آن زمان بطور غير مستقيم اما واضح از طرف مقامات جمهوري اسلامي به ما پيشنهاد مي شد که در پوشش کالاهايمان براي ارمنستان سلاح حمل کنيم و پيشنهادهاي بسيار سودآوري هم مي‌دادند.

از همه اينها که بگذريم اعطاي مجوز به ارامنه و عدم اعطاي هرگونه مجوز به طرف مقابل يعني ترکها در جهت اعتراض به ارامنه يک دهن کجي آشکار به بيش از سي ميليون ترک ساکن در ايران است. طرز انتشار بسيار جانبدارانه اخبار مربوط به تجمع ارامنه در خبرگزاري رسمي ايران نيز نشانگر ماهيت فاشيستي و ضد ترکي است که در سايه حمايت دولتهاي دو رئيس جمهور سابق در اعماق اين رژيم ريشه دوانده است. بار ديگر مقامات ايراني نشان دادند که از اين ماهيت خود دست بردار نيستند و ترکهاي ايران نيز در راستاي احقاق حقوق انساني خود نبايد هيچ اميدي به تعامل با اينها داشته باشند.

ميلاد پيامبر

2006-04-16T02:08:00.000-06:00

ميلاد پيامبر رحمت بر همه آزادگان جهان مبارک باد. رسولي که در اوج جاهليت انسان منادي برترين و مترقيترين اصل تاريخ بشريت شد. رسولي که در هياهوي اشرافيگري جاهلي ندا داد که هان اي انسان بدان که تنها معيار برتري نزد خدا تقواست. نه نژاد و زبان و نه ثروت و مقام هيچ يک معيار سنجش نيست. تقوا و تنها تقواست که خداي محمد انسان را بدان برتري مي دهد. خيره‌سر آنانکه چنين رسولي را سمبل خشونت در دنيا معرفي مي‌کنند. و بسي تاسف بر آنانکه خود را پيرو اين پيامبر ميدانند اما روز و شب را در ستمکاري بر بندگان خدايش سپري مي‌کنند. درود خدا باد بر رسول رحمتش و بر آنانکه روح پيام او را در عمق روح خود پذيرا شده‌اند.

ريشه شناسي زبان ترکي آذربايجاني

2006-04-03T16:33:00.000-06:00

ريشه شناسي زبان ترکي آذربايجاني

نويسنده: حميد داديزاده (تبريزي)

به نقل از: http://www.tabrizinfo.com
شنبه June, 26, 2004
زبان سند هويت هر ملتي است. سندي که اثبات آن تبلور ذات هر خلقي است. در واقع موجوديت هر ملتي در اين کره خاکي نشانگر حضور زباني اوست. زباني که مورد تکلم واقع مي شود از طريق اصوات، هجاها و آثار مکتوب سند زنده اي بر جاي مي- گذارد، سندي که جزيي از ميراث بشري است و بر همه انسانهاي فکور است که از موجوديت ، حق حيات و فضاي تنفسي آن زبان در ابعاد گوناگون مدافعه نمايند. اين سند در وجود فيزيکي و آثار معنوي ميليونها انساني حک شده که به آن زبان سخن ميگويند.بنابراين رسميت هر زباني را نه حاکمان، بلکه خود ملتي که به آن زبان لب مي گشايند، تعيين مي کنند. پس به سخني، هر زبان براي ملت صاحب زبان رسمي است. زبان ضمنا آ ئينه اي است که هر ملتي خود را، در گذرگاه تاريخ، در آن مشاهده مي کند. اين سند زنده در آئينه تاريخ جهان مي درخشد هر چند که عده اي بخواهند اين سند و اين آئينه را مخدوش و تيره ببينند.
زبان هيچ ملتي در عرف بين الملل نيازي به اثبات ندارد، بزرگترين دليل وجودي هر زباني حضور ملتي است که به آن زبان تکلم مي کنند و با اين طريق کاروان تمدن بشري را غنا مي بخشند، خواه اين متکلمين زباني ميليوني باشد يا کمتر. کميت در عرصه موجوديت زباني زياد مورد اختلاف نيست. زبان ها با تفاوتهاي خويش موزائيک زيبائي از ملل و نحل در جهان پديد آورده اند، جهاني که در مواردي قدرتمندان بر آن شده اند اين سند هويت و اين آئينه زلال بشري را مکدر کنند. براي مثال خواندن" کتاب کوچه" اثر زنده ياد شاملو، نوعي گردشي است در قلمرو مردمي که به فارسي دري صحبت مي کنند، هر چند که خود استاد فقيد ريشه ترکي داشته باشند. .و با مطالعه اشعار نسيمي و اثر ماندگار شهريار، حيدر بابايه سلام، نيز خواننده در مسير رودخانه اي سير مي کند که روح و روان مردم ترک آذربايجان را به تصوير مي کشد.زباني که نه فقط کدهاي بيجان و حرفهاي قراردادي الفبا، که روح و روان مردمي را در يک مقطع تاريخي نشان مي دهد. اين همان زباني است که من با آن بزرگ شده ام، زباني که ترنم کننده آمال و آرزوهاي يک ملت اصيل است.با اين وجود، ما مشاهده مي کنيم که در عرصه قدرت و حکومت در مواردي تلاش مي شود که فرهنگ و زبان ملتي به سخره گرفته شود و به سخن قالتونگ(Galtung 1)” معنا و مفهوم زبان ملتي توسط حاکمان معني شود و تعريف گردد نه خود مردم". و اين اوج فاجعه است که ديگران بر ملتي خير و شر تعيين کنند که به سخن روان شناسان نوعي" آگاهي يا وجدان استعمارشده" در ملتي پديد آورند.(2) به اين صورت، براي مثال، در شهري که بيش از يک ميليون نفر جمعيت دارد و مردم قرنهاست به زبان ، در اين مورد، ترکي آذربايجاني ، صحبت مي کنند، کتابخانه اش قفسه اي از کتابهاي ترکي آذربايجاني نداشته باشد و يا در دادگاههايش زنان و مردان و شهروندانش نتوانند به زبان خود از خود دفاع کنند. اين همان " آگاهي استعمار شده" است. اينجا ملتي است که نفوذ(Penetration) زبان بيگانه يا حاکم سبب شده که مليت خود را تسليم ديگران نمايد که به اين حالت" submissiveness" يا تسليم بي قيد وشرط گفته مي شود. اين حالت رواني اگر ادامه پيدا کند نوعي" تخريب رواني" براي ملتي پديد مي آورد. خوب اين زبان چيست و زبان چه جايگاهي در جامعه بشري دارد و زبان ترکي آذريايجاني از کجا سرچشمه گرفته است. اما قبل از همه، .در همين ابتدا بايد به فهرستي از فاکتها و حقايق اشاره شود تا خواننده دقيق با برخي از بد يهييات زبانشناسي آشنا شود.
- زبانها در عين تفاوتهاي ريشه اي از مشابهتهاي زيادي برخوردارند.
- زبانها از نظر ساختاري در گروههاي مشابه طبقه بندي ميشوند.
- زبانها همواره در طول زمان در داد و ستد بوده و متاثر از يکديگر بوده اند.
- برخي از زبانها به سبب تهاجمات استعماري و فقر فرهنگي در معرض نابودي قرار دارند.
- علي رغم اختلافات عجيب و قريب بين زبانها و کدهاي آنها، زبانها به تعبيري از ساختار واحدي برخوردارند.
- زبان هيچ ملتي برتر و يا پستتر نيست، و اين قدرتهاي فائقه اقتصادي و يا امپراطوريهاي مالي است که سبب فراموشي ويا به حاشيه افتادن زبانها ميشود.و اين کار با کوچهاي اجباري يا اسکانهاي ناشي از شرايط ناخواسته حاصل مي گردد.
- زبانها در خانواده هاي زباني طبقه بندي مي شوند و اعضا هر خانواده زباني شاخه اي از درخت زبانشناسي بشري است.
قبل از همه، در ريشه شناسي زبان ترکي آذربايجاني بايد توجه نمود که تمام زبانهاي دنيا در مسير زندگي بشري و تاريخ او، از پيچ و خمهاي فراواني گذشته و از دوران قبل از کتابت و الفبا عبور کرده ، تا امروز رسيده اند. با توضيح بيشتر، زبانهايي که قدرت انطباق با شرايط زمان داشته و از تهاجمات ضد زباني گريخته اند، تا امروز حضور خود را به اثبات رسانده اند. در اين رهگذر انسانهاي باستان بنا به شرايط ز يستي خود، هر کدام به شکل ويژه اي از زبان و کتابت و نوشته ، منطبق با وضع زيستي خود، استفاده کرده است. براي مثال، ملتهايي که در زندگي کوچ نشيني بوده اند، فن کتابت و زبان آنها به سبب کوچهاي مداوم و درگيريهاي خشن براي دسترسي به مراتع، دستخوش تغيير بوده و قضاوت علمي در مورد ريشه زباني آنها مشکل به نظر مي رسد. براي مثال، زبان انگليسي امروزي که حدود يک ميليارد مردم جهان به آن آشنائي دارند، حدود شش سده پيش به نوعي کتابت ميشد که آثار آن زمان براي خواننده معمولي امروزي نامفهوم است. بنابر اين بهتر است به ريشه کل زبان بشري اشاره شود و نظر دانشمندان معاصر و پژوهشگران جديد آورده شود تا اينکه در ريشه شناسي زبان ترکي آذربايجاني مردم ايران نيز تامل علمي به عمل آيد.
در زمينه ريشه شناسي زبان ترکي آذربايجان نظرات متفاوتي ابراز شده است و گاهي ضد و نقيض. واين برخوردها سبب شده که ذهن عامه نسبت به آن در ابهام قرار گيرد.
"مريت روهلن" Merrit Ruhlan مي نويسد هر چند که دانشمندان هر کدام در محل کار خويش به صورت جداگانه اي کار مي کنند، اما در واقع هر کدام بخشي از موضوعات علمي را مورد بررسي قبرار ميدهند که در کل همه به هم مرتبط مي گردند. او ادامه ميدهد که با کمال تعجب با مطالعه آثار زبانشناسان و مشاهده نزديکي در واژگان و ساختارهاي زباني به اين نتيجه رسيده که از حدود 5 هزار زباني که امروز در جهان تکلم ميشودو و با بررسي نزديکيهايي که در اين زبانها به چشم ميخورد، اين نتيجه حاصل مي شود که تمام اين زبانها در واقع از يک زبان اجدادي، زبان واحد باستاني ريشه گرفته اند.(3) اما اگر به جامعه امروزي ايران نظر کنيم در يک جمله ميتوان گفت که اين هم از کرامات تظامات استبدادي است که ملتي بايد براي اثبات موجوديت زباني خويش فرياد بکشد.
در جامعه چند زباني ايران زبان ترکي آذربايجاني هنوز جايگاه خود را نيافته است. اميد ميرود که روند عمومي بيداري اجتماعي يا موج عظيم رنسانس فرهنگي ، که آغاز شده، بتواند زبان ترکي آذربايجاني را نيز در مقام مناسب خود بنشاند.زباني که ميليونها نفر از مردم آذربايجان ايران به آن تکلم مي کنند، و در طي قرون و اعصار همچنان از گذرگاهاي خطرناکي گذشته و بارها در معرض مرگ قرار گرفته است. زباني که بنا به نظر زبانشناسان کامل، و از نظر استروکتور گرامري و ساختار نحوي انسجام دارد. هر چند اين زبان در ايران حالت رسمي نداشته و به زبان مکتوب ديواني ارتقا نيافته، اما توانمنديهاي ساختاري اين زبان سبب شده که با وجود تسلط سياستهاي ترکي ستيزي و ممنوعيت پخش و نشر آثار خلاقه به اين زبان، هنوز جان سختي از خود نشان دهد و از طرق فعاليتهاي غير رسمي و ادب دوستانه زنان و مردان آذربايجان در زمره زبانهاي زنده ولي در حال خطر endangered به تنفس خود در کلني زبانهاي ديگر ادامه دهد. زبان ترکي، که يکي از شاخه هاي آن در آذربايجان مورد تکلم واقع ميشود، همانند ساير زبانهاي مرسوم در جهان، زباني است که ساختار قانونمند دستوري خود را دارد و تا کنون آثار ماندگاري به اين زبان چاپ شده است.
در ايران، به لحاظ سياستهاي فرهنگ ستيزانه طوري با اين زبان برخورد شده که حتي عده اي از خود صاحبان اين زبان از تکلم به آن شرم زده ميشوند. البته اين سياست ويژه ايران نيست، به پژوهش زبانشناس برچسته سوئدي، اسکوتناب کانکاش، در ممالکي که زبان حاکم ديگر زبانها را به حاشيه رانده و ممنوع نموده، تکلم به زبان مادري براي زبانهاي غير رسمي "با احساس شرم" همراه بوده است)4 (اين ضايعه فرهنگي در ايران جراحات عميقي در سينه ميليونها انسان نهاده است. جراحاتي که در طي دهه ها زبان ستيزي و تلاش براي حذف اقتدار ملت آذربايجان ضربات جبران ناپذيري بر پيکر اين ملت وارد کرده است. ملتي که کودکانش در يک آشفتگي آموزشي قرار داشته و در حالت "suspension "يا سردرگمي و آويختگي زندگي کرده اند. مطمئن هستم که درک عمق اين جراحت که سينه ملت آذربايجان را دريده و ميليونها انسان را در مرز و بوم خويش به شهروندان درجه دو تبديل کرده، مورد توجه روشنفکران فارسي زبان قرار گيرد. حق تکلم، آموزش، و احترم به زبان ملتها جزئي از مولفه حقوق بشر و پايه دموکراسي است . با آبادي وپيشرفت اجتماعي هم مرتبط است. . و در واقع ناتواني اهل قلم فارسي زبان از درک پيامدهاي ممنوعيت زباني سبب شده که اين جماعت جاهلانه به موضع انکار بيفتند و يا در بهترين شکل از طرح مسئله خودداري کنند و به آن با ديد "کاهشگرانه" (reductionism) بر خورد کنند.
اينجا نه ناسيوناليسم آذري مورد نظر من است، نه ساير نظرهاي سياسي. اينجا طرح اين فکر در ريشه شناسي زبان ترکي مطرح است که قبل از هر برنامه سياسي اجتماعي، بايد با زبان يک ملت بزرگي، ابتدا به عنوان هويت فرهنگي و حق ذاتي آنها، برخورد کرد. امکان ندارد ملتي با کساني که زبان و موجوديت آنها را به سخره گرفته اند، با گرايشات صميمانه برخورد کند. ناسيوناليسم اينجا واژه بي معنايي است، اينجا ميدان وسيع تنفس زباني ملتي در نظر است که طبق مصوبات سازمان ملل زبانش بايد رسميت يابد- اينجا هيچ سخني از سياست و برخورد سياسي نيست، بلکه به طور شفاف سخن از جامعه اي است که تقريبا از هر دو نفر يک نفرش خواستگاه ترکي دارد و به شاخه هاي مختلف زبان ترکي تکلم ميکند ، در حالي که از نظر ساز و کارهاي رسمي در آموزش و ساير امور جامعه زبانش غايب است، زبانش در حاشيه است، زبانش به اشکال مختلف سرزنش و تحقير ميگردد. اينجا سخن از زبان ملت است نه ملي گرائي.اينجا تاکيد بر موجوديت و حيات اجتماعي ملتي است، نه ناسيوناليسم کور سياست مردان. اينجا سخن از زبان و حيات کودکاني ميرود که دهه هاست عليرغم مصوبات جهاني از حق رشد و نمو کودکانه به زبان مادري خود محرومند. آنان همانند کودکاني هستند که از آغوش مادرانشان به زور گرفته شده اند. چرا که زبان مادري همراه شير مادر آغوشي گرم و عاطفي براي کودکان محسوب مي شود. ابنجا سخن از تخطئه زبان و ادب ملتي است. حال آنکه علم زبانشناسي ميگويد هيچ زباني برتر از ساير زبانها نيست و چنان که در اين نوشتار خواهد آمد زبان ترکي از نظر توانائي دستوري، آواشناسيphonemes, morphemes) ) و مورفولوژي از زبان فارسي ظرفيت بيشتري دارد.
زبان امروزي ترکي که مردم آذربايجان ايران به آن صحبت مي کنند، شاخه اي از خانواده بزرگ زبانهاي ترکي Turkic languages” است. خود اين خانواده نيز در طبقه بندي زبانها، از زبانهاي زير خانواده گروه زبانهاي آلتائيک Altaic شناخته ميشود.
"خانواده زبانهاي ترکي اشتراکات خيلي نزديکي به يکديگر نشان مي دهند. اين همانندي در عرصه آواشناسي، مورفولوژي (تحولات لغوي) و ساختار نحوي آنهاست. در بين اين زبانها تنها زبانهاي چوواش، خلج، و ياکوت با ديگر خانواده زبانهاي ترکي تفاوت قابل توجه دارند. نزديکترين سوابق اين زبانها در کنار رودخانه اورخون در مغولستان و نيز دره رودخانه يئني سئي در روسيه مرکزي و جنوبي وجود دارند که به قرن 8 برميگردد."
براي نشان دادن خانواده زبانهاي ترکي و درک ريشه هاي زبان ترکي آذربايجاني اينجا عين ترجمه طبقه بندي زبانها از ديد زبانشناسان معتبر آورده ميشود. جالب اينجاست که بيشتر عالمان زبانشناسي تاريخي در اين مورد هم نظرند:
زبانهاي ترکي با توجه به ريشه هاي تاريخي، معيارهاي جغرافيايي و اصول زبانشناسي به شاخه هاي زير تقسيم ميسوند:
1-زبانهاي اوغوز يا زبانهاي جنوب غربي که شامل زبانهاي ترکي عثماني، قاقوزGagaus، ترکي (آذربايجان)، ترکمن، و ترکهاي خراسان." در اين طبقه بندي به لحاظ توجه به اشتراک زبانها از نظر موقعيت جغرافيايي جايگاه زبان ترکي امروزي آذربايجان ايران نيز مشخص مي شود.
2-زبانهاي قبچاق يا زبانهاي شمال غربي: اين شاخه شامل زبانهايي از خانواده زبانهاي ترکي است که عبارتند از زبانهاي قازاک، قره قالپاک، نوقاي، تاتار، و باشقير، لهجه هاي سيبري غربي، تاتارهاي کريمه، کوموک، کاراچاي، بالکار و کاراايت.Karaite”
3-شاخه جنوب شرقي يا گروه اويغور چاغاتي uyghur chagati” “که در برگيرنده زبانهاي اوزبک، اويغور، اويغور زرد، و سالار Salar” “با ريشه اوغوز.
4-گروه شمال شرقي ياسيبريايي شامل زبانهاي ياکوت Yakut(ساخا)، دولقان “Dolgan”، آلتاي، خاکاس ، شور Shor تووان Tuvan ، و توفا (.( Tofa
5-زبان چوواش که زبان منطقه ولگاست.
6-زبان "خلج" khalaj) ) زبان متباعد مرکزي ايران است.(5)
منظور از زبان خلج همان گويشي از زبان ترکي است. بر اساس داده هاي سايت ميراث فرهنگي، استان مرکزي دربرگيرنده ساکناني با ريشه زبان ترکي هستند. طبق اين نوشته و به نقل از سايت "سوزوموز""زبان ترکي زبان اصلي اهالي اکثريت نقاط روستائئ شهرستان ساوه مي باشد.(شاهسون بغدادي، اينانلو، مغنها، ايل مغان، ترکمن....اغلب روستائيان به يک گويش ترکي(منظور زبان ترکي آذربايجاني است.م.ب) و اندکي به گويش ترکي خلجي سخن مي گويند.&
طبق اين نظر، جايگاه و خواستگاه زبان ترکي آذربايجاني روشن مي گردد. اين زبان در زمره زبانهاي جنوب غربي خانواده زبانهاي ترکي محسوب مي شود
استاد رحيم رئيس نيا نيز در نوشتاري که در مورد زبان ترکي تهيه کرده، ريشه شناسي زبان ترکي اذربايجاني را چنين ذکر مي کند که به نوعي با پژوهش زبانشناس فوق هماهنگي دارد:
"زبانهاي ترکي به چندين شاخه و شعبه تقسيم مي شوند که ترکي آذربايجاني به گروه غربي خانواده زبانهاي ترکي وابسته است. به نظر وي"منابع اصلي زبانهاي منسوب به شاخه غربي خانواده- هاي ترکي و از آن جمله زبان آذربايجاني عبارت بوده است از: زبانهاي قبايل و طوايفي که به نام هاي ساک- سکيف- سکا، گاس، گاسبي، گاسيت، خزر، سابير، سووار، هون، گوي ترک، تورک غز، اوغوز، قبچاق، و... شناخته شده اند. اينان در سده هاي پيش از ميلاد و نيز در نخستين هزاره ميلادي در اطراف درياي خزر مسکن گزيده اند. زبان آذربايجاني نيز به مانند ساير زبانهاي وابسته به گروه غربي تحت تاثير حوادث اجتماعي-تاريخي پيچيده اي به صورت زبان واحد خلق تشکل يافته است" (6)
دليل عمده اي که زبانشناسان تاريخي مي آورند که زبانهاي ترکي از خانواده زبانهاي هند و اروپايي نيستند، توجه به ساختار هجايي و آواشناسي اين زبان است. البته اشکال ديگر دستور و نحو زبان ترکي آذربايجاني نيز نشانگر اين است که اين زبان خود استقلال زباني دارد. تفاوت و در واقع خصيصه بارز زبانهاي ترکي در کميت حروف صدادارست. وجود نه صدادار به اين زبانها "هارموني هجايي"(7) مي دهد که در زبانهاي" دري" (فارسي) نيست. علاوه نوع پيچيده پيشوندها و پسوندها نيز نشان مي دهد که ساختار زبان ترکي و ظرفيتهاي آن با زبانهاي هند واروپايي متفاوت است. مثال ,واژه کول (خاکستر) کول-لر(خاکسترها)، کول-لر-ي (خاکسترهايش) و واژه قول (برده) قول-لار (برده ها)، قول-لاري (برده هايش) نشان مي دهد چه هماهنگي و هارموني در زبان و نوع تلفظ واژه هاي صدادار وجود دارد. به هارموني صداها در پسوند"لر" "لري" و نيز "لار" و لاري" توجه کنيد، با مقايسه اين نوع هارموني مصوتها مي توانيد پي ببريد که در زبان دري فارسي اين امکان گردش هجايي وجود ندارد. دکتر زهتابي در کتاب با ارزش خويش، به نام "معاصر ادبي آذري ديلي" براي نشان دادن جايگاه زبان ترکي آذربايجاني، با استادي و ايجاز خاصي انواع حروف صدادار را توضيح داده اند.(8)
مثل هر زبان ديگري زبان ترکي آذربايجاني مسير تاريخي ناهمواري طي کرده و به امروز رسيده است.نوع به کار بردن پسوند در اين زبان، بي آنکه آسيبي به خود کلمه وارد شود، سبب شده که اين زبان از يک استاندارد خوبي از نظر زبانشناسي برخوردار باشد که براي يادگيرنده زبان آسان خواهد بود. براي مثال کلمه"ائولريمده" (evlerimde)" در خانه ما" از واژه اصلي "ائو"(خانه) "لر" علامت جمع، "ايم"پسوند مالکيت، "ده" پسوند مکاني به صورت يکدست و هماهنگ استفاده شده است. حال زماني که کلمه در زبان ترکي آذربايجاني از حروف صداداري بهره گيرد که از ته دهان تلفظ ميشوند، تمام پسوندها نيز خود را با آن صدا هماهنگ مي کنند. مثال "اوتاق"، اوتاقلار، اوتاقلاريمدا، اوتاقلاريمداکي، اوتاقلاريمداکيلار و ترکيب "اتاق-لار-ايم-دا-کي-لار-دان" (از چيزهايي که در اناق هايم هستند) نشان دهنده سياليت و ظرفيت گسترش ساختاري اين زبان است.(9) اين ساختار ويژه زباني سبب شده که به زبانهائي که هنگام اضافه شدن پسوندها، ريشه کلمه ثابت بماند، زبان التصاقي (agglutinate) گفته مي شود. در زبانهاي التصاقي نه تنها ريشه افعال هنگام صرف شدن ثابت مي ماند، بلکه در تمام کلمات ديگر نيز هنگام افزوده شدن پسوند، اصل کلمه بي-تغيير مي ماند. ضيا صدر و دکتر زهتابي نيز ريشه زبان ترکي آذربايجاني را جز زبانهاي التصاقي دانسته اند.با اين تفاوت که برخلاف بيشتر منابعي که من مراجعه کردم و در کتاب شناسي استاد ر..رئيس نيا هم ذکر شده، دکتر صدر زبان ترکي آذربايجاني را از نظر ساختاري از زبانهاي اورال آلتائي نمي داند، چرا که او باور دارد که زبانهائي خارج از خانوادهاي اورال آلتاي در اين گروه وجود دارند که التصاقي هستند .10
اين که شکل گيري کامل فرم زبان ادبي ترکي آذربايجاني چه زماني بوده، اطلاع دقيقي نداريم،اما کتيبه هاي اورخون يئني سئي يا يئني سو را ميتوان نام برد که ترکيب دستوري واژه ها و صوت شناسي کلمات موجود نشان مي دهد که اين سند از قدمت بيشتري برخورداراست. با اين حال اکثر منابع بر آنند که زبان هاي شکل يافته خانواده ترکي بيشتر از قرن هشتم ميلادي آغاز شده است. در اين مورد زبانشناسان با توجه به نوع زبانهاي ترکي، تکامل هر کدام را به قرون مختلف نسبت مي دهند. زبانهاي ترکي آسياي ميانه قرن هشتم شکل ميگيرند، حال آنکه شکل گيري زبان ادبي "اويغوري" را ما بين قرون نه تا چهارده مي دانند.(11( شيوه زندگي کوچي و نوع معيشتي و زيستي اجداد ترک آذربايجاني و طرز نگاه آنها به جهان و طبيعت سبب شده که صاحبان اين زبان از ثبات اجتماعي برخوردار نباشند. تهاجمات و لشکرکشيهاي مدام باعث شده که اين ملت در حالت کوچ قرار گرفته و از اقتدار دولتي بهره نداشته باشد. حضور جمعيت مختلف ترک در سراسر ايران و نيز ساير ممالک دليل بر همين است. با وجود عدم امکان آموزش رسمي زبان ترکي آذربايجاني در ايران و با وجود ممنوعيتها و محدوديتها و تحقيرها در پخش و نشر آثار اهل قلم اين خطه، زبان ترکي آذربايجاني به سبب ظرفيتهاي دستوري، ساختار نحوي، آوائي و نيز قدرت واژگان، زبانيت و زندگي و تکامل خود را پيش گرفته و جلو رفته است. طبق آمار سال 1997 حدود 37.3% از جمعيت ايران به اين زبان تکلم مي کنند.
با اين حال در جامعه ايران سنت ديرينه استبداد سبب شده که واقعيات فرهنگي و آکادميک نيز بنا بر اميال و منافع حاکمان تحريف گردد. البته داشتن عقايد و آرا گوناگون در مسائل علمي يک موضوع طبيعي است. نکته مورد نظر من انکار و حذف است که نادرست است.
در مورد ريشه شناسي زبان ترکي آذربايجاني نظري هم وجود دارد که زبان ميليونها مردم آذربايجان را به زباني از ريشه هند و اروپائي نسبت مي دهد و از آن به عنوان زبان ":تاتي” و "هرزني" نام مي برند. حال آنکه در ميان آذربايجانيها واژه "تات" و "تاتي" به کساني اطلاق مي شد که آذربايجاني نيستند.همانگونه که تازيان، غير عرب را عجم مي خواندند. خود کلمه "تات" به نوعي با واژه روسي "تاتي" با هم به کار گرفته شده است. تاتها در مناطق قفقاز زندگي مي کردند، در ايالات"سيازان" Siazan ، ديويچين، قوبا، قوناق کند، شماخي، اسمايلين.، در شهر باکو و در شبه جزيره آَبشرون، در شمال شرقي آذربايجان. تاتها قوم مستقلي بودند که در کنار آذربايجانيها زندگي مي کردند. ريشه زباني آنها روشن نيست ، طبق آمار موجود در يک سند، تاتها که در آباديهاي شمال ايران و اطراف تهران زندگي مي کردند، 28433 نفر آمارگيري شده اند. در اين سند ذکر شده است که "تاتها" از نظر ديني هم به مسلمان، مسيحي و يهودي منشعب مي شوند. زبان شناسان بر آنند که زبان تاتها با زبان ترکان آذربايجاني مشابه نبوده است. تاتها بر خلاف ترکان آذربايجاني هيچ وقت زبان کتبي نداشته اند، آنها در باکو به يادکيري زبان ترکي پرداختند. نکته قابل ذکر اين است که سياستهاي تک زباني و استحاله گري سبب شده که تاتها در ايران به کلي به زبان فارسي بگروند . تاتها در آذربايجان شمالي در دوران حاکميت شوروي عمدتا در باکو زندگي مي کردند. سياستهاي شوروي در آن زمان به سخن بزخي از زبان شناسان سبب شد که اتها موجوديت خود را به مرور از دست دهند بنابراين انتساب زبان ترکي آذربايجان به "تات" و "هرزن" و جدا نمودن خانواده بزرگ زبان ترکي از شجره زبان شناسي و زبانهاي "اوراليک التاييک" با اهداف خاصي انجام مي گيرد و گرنه داشتن نظر يا فرضيه در پژوهشهاي علمي چيزي قابل کتمان نيست.
بايد اشاره کنم که نبود جو حستجوگري، نقد و عدم امکان بررسي مسائل اجتماعي، از جمله ساختار جمعيت ايران، زندگي زبانهاي مختلف، و نگرش به پديده جديد "جوامع چند زباني" ، سبب شده که جامعه در يک خلا نظري وتتوريک زندگي کند، وقايع و افکار مطابق اميال قدرتمندان تعبير و تفسير گردد. در مورد زبان و ريشه شناسي زبان ملت آذربايجان هنوز در ذهن عامه .و نيز در منظر روشنفکران، همان نظراتي که از دوره فراماسونرهاي رضا شاهي ديکته شده موج مي زند. اما بايد تغيير زمان و شرايط را فهميد. به حقايق دو باره انديشيد. اين بار به صورت مستند، دقيق، با مدرک و استدلال. و زمينه را نيز براي پژوهشهاي بيشتر آماده کرد. اولين بار احمد کسروي بود که به موضوع زبانشناسي آذربايجان اشاره نمود و تئوري من در آوردي "تاتي" و "هرزني" را به عنوان زبان مردم آذربايجان ناميد. حال آنکه کار زبانشناسي با اشاره به خانواده هاي زباني و طبقه بندي زبانها مرتبط است و تمام زبانهاي مورد تکلم از نمودار زباني مشخصي ريشه گرفته اند. زبان ملت آذربايجان نيز از اين مقوله جدا نيست. با نيات سياسي و مطامع سرکوب فرهنگي نيز نميتوان چنين پديده هاي زنده را براي هميشه تحريف کرد. زبان آذربايجان از خانواده جهاني زبانهاي التصاقي است که اين گروه از زبانها همانگونه که گفته شد به شاخه زبانهاي آلتائيک مرتبطند. مشابهت ها در:1-واژگان 2- در ساحتار دستوري 3- در آواشناسي هم دليل عمده اين طبقه بندي است. طرح اصطلاح "نيمزبانها" هم که از سوي مورخ آذربايجاني، احمد کسروي مطرح شده، هيچ تغييري در موجوديت اين زبان و زندگي تاريخي آن ايجاد نمي کند. در علم زبان شناسي ما pidgin-Creole داريم که نوعي گويشهاي مردم و قبايل مهجور و جدا مانده از اصل خويشند که به سبب کوچها و معضلات زيستي از ريشه زباني خود جدا افتاده و به نوعي به گويش ويژه دست يافته اند. گويشي که از زباني جدا شده و به مرور شکل يافته و ممکن است به حالتي برسد که ديگر براي صحبت کنندگان زبان اصلي مفهوم نباشد. براي مثال چيزي که از آن به نام زبان "هرزندي" نام برده مي شود و آقاي کسروي آن را نيم زبان آذربايجان مي نامد و از آن مثال مي آورد، در واقع همان چيزي است که در زبان شناسي "پيدگين" pidgin مي گويند. گويش يا زبانکي که از اصل خود جدا مانده است. به مثال خود آقاي کسروي و تطابق معنائي آن اشاره مي کنم.
"امسور ورون خيلي وروسته، سيل خيلي آمارا، گندومي خروب کرديه،
"امسال باران زياد باريده، سيل بسيار آمده، و گندمها را خراب کرده"
در واقع جمله اول شکل مهجور، وامانده و سرگردان جمله دوم است. حالا تراشيدن يک شخصيت زباني به اين "زبانک" يا "پيدگين" و آنرا زبان باستاني مردم آذربايجان ناميدن همه عاري از هر گونه اعتبار علمي است. " لازم به توضيح است که "پيدگينها" ابتدا در زبان انگليسي پديد آمدند که جاي صحبت آن در اين جا نيست.
بنابر اين درک ريشه زباني مردم آذربايجان که من از روي اسناد و نمودارهاي زبانشناسي شجره آن را خواهم آورد، از خانواده زبانهاي ترکي است و هر گونه سفسطه کاري در اطلاق نيم زبان، يا جدا کردن ساختار گرامري، لغوي، و نحوي اين زبان از زبان ترکي بيمعني است. چرا که اين زبان زنده است.کار مي کند. هر روز صاحبان انديشه به آن زبان آثار خلاقه مي آفرينند و با وجود دهه ها و سده ها بي احترامي ، به ويژه در دوران سلسله پهلويها، اين زبان راه خود را مي رود و خودش با واژه ها و الحانش، با ساز عاشقان دلسوخته، با ني چوبانان کوه و کمر در اراضي آذربايجان، و با سوز دل شاعران ترکي گوئئ چون شهريار، سونمز، استاد يحيي شيدا، اشعار ملوديک استاد بارز، ممد آراز، و صدها ديگر بر زندگي زباني خود ادامه مي دهد. جاي تاسف است که روشنفکران غير ترک به سبب نبود شرايط نشر و پخش آثار اهل قلم ترکي گوي، چندان آشنايي با اين آثار ندارند و از سويي اين خلا زباني يا به سخني حذف زبان سبب شده که ترکان ما پارسي گوي شوند. اسناد به جا مانده از دوران مشروطه و حکومت ملي آذربايجان هم نشان مي دهد برخلاف نظر کسروي ويارانشان آقاي حسن رشديه نيز در گامهاي نخست بر آن بود در آذربايجان آموزش به زبان ترکي آذربايجاني را مستقر سازد و ضمنا آموزش در جامعه ايران را به صورت دو زبانه سازد. همان گونه که دکتر رضا براهني، نويسنده ، شاعر و منقد ادبي هم در نوشتار خويش که در بيشتر نشريات و سايتهاي داخل و خارج منتشر شد، به همين موضوع صحه مي گذارد.(سايت تريبون)
آقاي احمد کسروي براي اثبات نظر خود در مورد بي ريشه بودن زبان آذربايجان بر آن مي شود در ريشه شناسي نام اشخاص و شهرها هم به نوعي خيالپردازي کند که براي خواننده بي غرض امروزي ودانشجوي پژوهشگر مضحک مي آيد. آيشان براي مثال براي اينکه نظر خود را در مورد بي ريشه بودن زبان تـرکي آذربايجاني ثابت کنند، سعي کرده اند براي واژه هاي موجود ترکي در آذزبايجان وسراسر ايران که ترکان زندگي مي کنند، ريشه فارسي بتراشند. اين تلاش ايشان نه از جنبه تفحص و تحقيق بلکه نوعي شکل تحريف علمي پيدا ميکند. براي مثال ايشان ريشه کلمه:
"سوگودلو"را بيدک،
"گردکانلو" را گردکانک،
"قزلجه" را سرخه،
"ايستي بولاغ" را گرمخاني ،
يالقوز آغاج" را يکه دار و غيره ناميده اند که در يک کلام از منظر زبانشناسي واژه ها مضحک است.. در اين سند ادعا مي شود که گويا مردم آذربايجان بعد از کوچيدن به اراضي امروزي واژه هاي فارسي را به ترکي ترجمه کرده اتد. حال آن که قبل از ورود آريايي ها به فلات ايران ، اين مناطق محل سکونت "اورال آلتائيان" بوده است که اجداد ترکان آذري شناخته ميشوند.(در اين مورد به مقاله حميد نطقي در مجله وارليق شماره هاي آذر و دي 1363 مراجه کنيد.ر.ر.)
براي روشن شدن اذهان عموم بايد اشاره کنم که پسوند "لو" يک شاخص در زبان ترکي آذربايجاني است که صدها کلمه اساسي در فرهنگ کتبي اين زبان با اين فرم وجود دارد."لو" که گاهي در ميان مردم به صورت پسوند"لي" هم به کار برده ميشود، پسوند نسبي و ملکي است. کلمات تاريخي همچون ايل ترک "باهارلو"، " قره قويونلو" که داراي پسوند "لو" هستند قرنها سابقه استعمال زباني داشته و تعابير آقاي کسروي در شقه-شقه کردن اين واژه ها و چسباندن آنها به زبان فارسي معتبر نيست. تلاش براي پيدا کردن يک پدرخوانده فارسي به واژه ها و اسلوب زباني ترکي آذربايجاني هيچ کمکي به کار زبان نميکند. يا ترکيب اصيل "ايستي بولاغ" که زبانزد مردم آذربايجان است و در روستاها و مناطق کوهستاني به چشمه هاي آب گرم اطلاق مي شود را به واژه مهجور فارسي"گرمخاني" نسبت ريشه اي دادن واقعا عاري از هر اعتبار علمي است.(13) بنابراين سرگردان ماندن آقاي کسروي مابين واژه هاي "آذري" و "ترکي" و تلاشش براي جداکردن زبان مردم آذربايجان از خانواده زبانهاي ترکان و نيز تراشيدن ريشه قلابي براي واژه- هاي ترکي آذربايجاني در زبان فارسي نيز چندان کمکي به خواننده نمي کند. براي مثال آقاي کسروي در واژه شناسي نام آباديها به لغت "قرا" اشاره مي کند وتلاتش دارد به هر ترتيبي است براي اين واژه معصوم و اصيل ترکي پدرخوانده فارسي بسازد. ايشان چنين مي نويسند:
"در آذربايجان بر سر بسياري از نامها واژه "قرا" آورده مي شود مثلا "قراچمن" و "قرارود". و چون قرا در ترکي به معناي سياه است کساني خواهند پنداشت در اين نامها همان معني ترکي مقصود است. ولي بايد دانست که "قرا" در زبان آذري به معناي بزرگ بوده و خود تغيير يافته واژه "کلان" است که در فارسي هنوز هم به کار مي رود." و ادامه مي دهند که:
"از اينجا ميتوان گفت "قرا" در "قراچمن"و "قرارود" و بسيار مانندهاي آن، نه واژه ترکي که واژه آذري است و معناي آن بزرگ است" )15) خوب، حتي براي خواننده مدرن و منطقي امروزي، که ترک آذربايجاني هم نباشد سفسطه نويسنده روشن است. نخست اين که ايشان براي اينکه قافيه را درست کنند آمده و واژه معصوم "قره" يا "قارا" را به شکل "قرا" بيان کرده اند، سپس در ادامه تلاشش سعي کرده اند پدرخوانده اي در فارسي به اين کلمه پيدا کنند و قرعه به نام واژه "کلان" در آمده است تا اثبات کنند که "کلان" اصل "قرا" بوده، سوم اينکه با تحريف واژه "قرا" بر آن شده اند که اين واژه را از شخصيت ترکي به هيئت من در آوردي آذري درآورند. حال آن که صورت مسئله خيلي روشن است. در فرهنک لغات ترکي آذربايجاني از قرنها پيش واژه اصيل "قارا" يا" قره" به تکلم تبريزيها موجود بوده و علت اطلاق اسم "قرا چمن" به "قره چمن" نه گناه واژه "قره" بلکه اجراي سيلست فارسي سازي و کشتن اصالت زبان ترکي آذربايجاني بوده است.و گرنه از منظر واژه شناسي و طبقه بندي واژه اي چه ارتباط "واکه اي" يا هجائئ مابين واژه "کلان" فارسي و لغت مظلوم ترکي "قره:" وجود دارد. خاصه اينکه به سخن دکتر صدر تلفظ صوتي "ق" در فارسي (تهراني) به خصوص با آشفتگي خاصي روبروست. به قول استاد جلال همائئ (فلم) را "غلم" تلفظ مي کنند و "غلام" را قلام. اما راي عموم بر آنست که فارسي صوت "ق" نداشته و تنها "غ" دارد .(16) در تک تک نام واژه ها همين تمهيد عجيب و قريب به کار رفته است. حال آن که با اين کارها نمي شود موجوديت زبان ترکي آذربايجاني و هويت ملت آذربايجان را خدشه دار کرد. البته گاهي در تنگناي قافيه شاعري به سبب ظرفيتهاي آوايي "قارا" را به صورت حرف مصوت کشيده "آ" نيز گفته- اند. يک مثال ديگر کلمه "ارونق" است. منطقه "ارونق-انزاب" از مناطق قديمي اراضي آذربايجان است. ارونق با الف فتحه دار تلفظ مي شود. آقاي کسروي براي اينکه تئوري خود را به کرسي بنشاند، ابتدا به کلمه "ارونق" يک "آ" اضافه ميکند، بعد ادعا مي شود که اين واژه "نخسست "آرانک" بوده ، که به معناي آران کوچک باشد"(17) با چه درکي ميتوان به اخر يک واژه ترکي "کاف"تصغير اضافه کرد و معناي ديگري، در يک زبان ديگري،از آن مستفاد نمود. صدها نوع از اين قبيل موارد وجود دارد که در کتابي جمعاوري خواهد شد. البته داشتن فرضيه هاي متفاوت در زبان امري رايج بين زبانشناسان است حتي نظرات ضد و نقيض. اما اين روش آقاي کسروي در اين مورد قابل استناد نيست.
زبان ترکي آذربايجاني درمتون تاريخي
در اين قسمت برگردان نوشتاري کوتاه از يک منبع علمي ديگر را در مورد جايگاه زبان ترکي آذربايجاني ذکر مي کنم تا خوانندگان هر چه بيشتر با نظرات گوناگون آشنا شوند و نيز پژوهشگران و دانشجويان با ديد بازتري به اين مسئله بنگرند . روشن است که نشر و پخش همچو نظراتي مي تواند جو سالم تفکر و انديشه پردازي را پربارتر کند و بر مدتها روش تک گوئئ و قضاوت رسمي و سياسي در مورد زبان ترکي غلبه کند تا دانشجويان و خوانندگان هوشيار به طور فراگير به اين موضوع بنگرند.
"از زبانهاي رايج دنيا که در امروز ميليونها نفر به آن زبان تکلم مي کنند، يکي هم زبان ترکي است که علاوه بر کشورهاي ترکيه، آذربايجان ، در بلغارستان، اوزبکستان، کازاخستان، قيرقيزستان، تاجيکيستان، يونان و قبرس نيز به اين زبان سخن مي گويند. البته در ديگر کشورهاي جهان نيز ميليونها ترکي گوي زندگي مي کنند، که تنها در آلمان بيش از يک ميليون نفر و در ممالک امريکاي شمالي نيز به عنوان "کارگران مهمان" ترکان زندگي مي کنند. اينان به شاخه هاي مختلف خانواده زبان ترکي سخن مي گويند. در شاخه هاي اين زبان، زبانهاي ترکي ترکمن، آذربايجاني، قفقازي، لهجه هاي ترکي خراساني وجود دارند که از شعبه اصلي زبانهاي آلتائيک هستند. البنه زبانهاي مغولي و tungusic نيز از زبانهاي زير همين خانواده محسوب مي شوند. تا سال 1928، پنج سال پس ار استقرار جمهوري ترکيه تمام اسناد خانواده زبانهاي ترکي با الفباي عربي نوشته مي شد که دليل آن هم تاثير قدرتمند اسلام در منطقه بوده است. در سال 1928، اصلاحات زباني در ترکيه سبب شد که الفبائي بر اساس قراردادهاي زبان لاتين با 28 حرف به زبان کتبي ترکي تبديل شود ، که مورد بحث ما نيست.(18) اما زبان ترکي امروز در آذربايجان ايران همان گونه که ذکر شد مسير طولاني پيموده و پس از تغييرات و تحولات فراوان، که ناشي از وضع زيستي اجداد ترکان آذربايجان بوده، به شکل امروزي رسيده است. اجدادي که به آنها از نظر زباني ترکان اوغوز مي گويند ، که کارنامه ادب شفاهي آنان از پيشينه ادبي 1500 ساله برخوردار است. يعني ادبياتي که به "ادبيات اوغوز" معروف است. کتاب معروف "دده قورقوت" از داستانهاي مردم ترک زبان" اوغوز"از زمره اين گنجينه به شمار ميرود. بعدها داستانهاي "کور اوغلو"، نوشته هاي يونس امره، فضولي و اشعار مختوم قلي، وارث ادبيات اوغوزها و در مجموع دربر گيرنده تروت معنوي ادبيات ترکان آذربايجانند.(19) فکر مي کنم با روشي که آقاي کسروي پيش گرفته بود، اگر آن زمان دسترسي به منابع امروزي ترکان داشت و سند "ده ده قورقوت" را مي ديد ، واژه "ده ده" را به سبب تشابه به واژه "دد" به فارسي نسبت مي دا د. اما واژه ها در زبانها پديد مي آيند و بر طبق نيازهاي زمان و ضروريات زندگي اجتماعي و اقتصادي تغيير مي يابند، زبانها با يکديگر همکاري کرده و مهمانهايي را از همديگر مي پذيرند، واژه هائي کم کم به سبب از بين رفتن موقعيت تاريخي يا اقتصادي از دور خاج مي شوند و جاي خود را به تازه واردين مي دهند واين چنين است که علم معاني يا لکسيکولوژي عمل مي کند. نزديکي و ارتباطات اجتماعي اقتصادي ترکان آذري و ساير ترکان هم خانواده در ايران با فارسها سبب شده که زبان فارسي برخي از عناصر زباني ترکي را عاريه گرفته و فارسيزه کند. اين نشانه ضعف زباني نيست. بري مثال پسوند "چي" در خيلي از واژه هاي فارسي و در ادبيات آن به کار رفته و مورد تکلم واقع مي شود. مثال قهوه چي:درشکه چي، چايچي و غيره. جا افتادن اين پسوند رايج زبان ترکي در فارسي تنها نياز زباني است که به صورت مقبول در آمده و فارسها از اين ساختار دستور زبان ترکي سود ميجويند.
هم چنان که دکتر محمد تقي زهتابي نيز اشاره کرده اند علم معاني در زبان ترکي آذري روندي ناپيوسته، پيچيده و ناهمگوني داشته است و اين خود تصويرگر زندگي ملتهاي ترکي گوي است که در اراضي آذربايجان در تاريخ طولاني زيسته و رفت و آمد کرده اند.)20)
وجود واژه هاي مشابه در زبانها امري کاملا طبيعي است و اين حالت به دو دليل عمده صورت مي گيرد. نخست هم گروه بودن زبانها در تاريخ و دومي نياز هر زبان براي رشد و تکامل خويش سبب مي شود که واژه ها همواره بين زبانها در حرکت باشند. طبق اطلاعاتي که هر سال موسسه ام-آي_تي MIT در مورد زبانها صادر مي کند زبان ترکي يکي از زبانهاي استاندارد از نظر زبان شناسي است.(21)در اين سند آمده است که بيش از ده درصد کلمات انگليسي از ريشه زبان ترکي اخذ شده اند. البته همان گونه که اشاره شد زبانها پس از عاريه گرفتن کلمات از يکديگر سعي مي کنند واژه ها را با ساختار صدايي و معنائي خود هماهنگ سازند. بنابر اين هيچ زباني ناب و خالص نيست و هر گونه تلاش در مورد پيرايش زبانها از واژه هاي بيگانه و يا تئوري ناب سازي زبان با واقعيات زيستي انسان خوانائي ندارد. انساني که مدام در داد و ستد معاني و انئيشه هاست. از سوئي اطلاق الفاظي چون زبان وحشي يا زبان اقوام بي تمدن و بيابانگرد به ترکان آذري ، يا زيان اعرب را زبان بدويان شمردن نيز جز غرض ورزي به حل مسئله- اي کمک نمي کند و تنها نشانگر جهالت گويندگان و بي اطلاعي آنان از وضع زيستي-تاريخي اين ملتها است. همين جا اشاره کنم که طبق تحقيقات زبانشناس معروف آر.اچ روبينز زبان عربي اولين زباني بود که در اواخر سده هشتم ميلادي از نظر دستورنويسي و گرامر رشد فراوان کرد و براي اولين بار دستور زبان سيبويه بصري متبلور شد که در نوع خود بي نظير بود و" سيبويه براي حروف عربي به توصيف آواشناختي تازه اي راه برد که مستقلا از آن خود او بود و آن توصيف آواشناختي به مراتب پيشرفته تر و کمال يافته تر از علم آواشناسي غربي چه در دوره معاصر سيبويه و چه دوره هاي پيشين بود."(22( با رشد و گسترش اسلام در منطقه و جهان و وجود متن معتبر عربي به نام قرآن، زبان عربي به زبان اثربخش آن زمان تبديل شد و ظرفيتهاي نحوي و آوايي و علم معاني آن سبب شد که زبانهاي ملل منطقه تحت نفوذ آن قرار گيرند .از سويي "همخوانيهاي گلوگاهي يا حلقي (pharyngeal) همان گونه که زبانشناس شهير فرانسوي آندره مارتينه مي گويد" يا نزديک شدن جدارهاي پيشين و پسين گلوگاه يعني پسين ترين بخش پشته زبان از يکسو و ته دهان از سوي ديگر، ميتواند به ايجاد بندش يا سايش بيانجامد ولي زبان شناخته شده اي چون عربي سايشهاي گلوگاهي بيواک و واکداري دارد که به ترتيب با h} {و,? آوا نويسي ميشوند {تلفظ ح و ع در زبان عربي}.23 زبان ترکي آذربايجاني نيز از نظر حروف صدادار ? تايي توانايي بيشتري براي اداي کلمات، و تکامل واژگان دارد. همان گونه که اشاره شد سيبويه بصري که ايراني بود به چهره برجسته زبانشناسي عربي تبديل شد. روشن است الفباي عربي ، به عنوان الفباي زباني که آسماني و مقدس خوانده مي شد و ضمنا داراي يک متن نهائي و غير قانل تغيير هم شده بود، در جهان گسترش يابد و به الفباي ملل منطقه از جمله ترکان آذربايجان تبديل شود. زبان شعرا و نامداراني چون نسيمي، فضولي و سيد عظيم شيرواني شد که آثارشان هر چند در بوته ممنوعيت گرفتار بوده اند، اما همچنان ورد زبان زنان و مردان آذربايجانند:
"منده مجنوندان فزون عاشيقليق استعدادي وار
عاشيق صادق منم مجنونون آنجاق آدي وار
) من در عاشق بودن از مجنون هم عاشقترم
از مجنون فقط نامي مانده است ، منم عاشق صادق(
گفتني است که در قرن چهاردهم ميلادي هر دو زبان، عربي و عبري، در دانشگاه پاريس فرانسه رسميت يافتند.
از مهم ترين سند کتبي متعلق به ترکان به کتاب ده ده قورقوت اشاره مي شود که اين سند به "اورخون- يئني سي يازيلاري" (نوشته هاي اورخون- يئني سي) معروف است، که به مناسبت 1300 مين سالگرد اين سند در جمهوري آذربايجان گردهمايي با شکوهي بر گزلر گرديد. کتاب ده ده قورقوت " به طايفه اوغوزها " منتسب است و ترکان عثماني نيز اين سند را به اشکال مختلف چاپ کرده اند. اين که زبان ترکي آذربايجاني چه مسيري را در همسايه شمالي گذرانده و از الفباي عربي به سيريل و سپس به الفباي لاتين راه برده مورد بحث ما فعلن نيست. ولي بايد گفته شود هر کلمه اي ، به هر الفبايي در هر زباني که به کار مي رود، " چه به لحاظ معناشناسي و چه به لحاظ دستور و چه به لحاظ تلفظ مختص به خودش، تاريخ خاص و منحصر به فردي دارد")24) در ر يشه شناسي زبان ترکي آذربايجاني ورود به اجزا تشکيل دهنده اين زبان وبررسي چگونگي رشد و پايداري آن در يک دوره بغايت خشن به تفصيل بيشتري نياز است. از سويي مطالعه متون تاريخي زبان ترکي و تجزيه تحليل آن کار ديگري است و موقعي ديگر ميطلبد.

اين بر عهده دانشجويان است که با پروژه هاي تحقيقاتي بتوانند زواياي مختلف زندگي زبانهاي رايج در ايران را در بياورند و بر تاريکيها نور بپاشند.

(ادامه دارد)

Bibliography
مراجع:
1-Galtung,J. 1980. The True words, A Transnational Perspective, New York,the Free Press نقل از کتاب کانگاش ص254
2-در همچو شرايطي سعي مي شود به مرور ملتي را از حالت "احترام به خويشتن" به حالت "وادادن و تسليم" شدن سوق داد و او را در روندي به حالت استحاله شده و بي هويت در آورد.نمونه اش سرخ پوستان و نيز کساني که زبان خود را از دست داده اند.
3-مريت روهلن(Merrit Ruhlen) در اثر خود-"ريشه زبان" به واژه مونوژنه نسز" monogeneses اشاره مي کند که مراد همان زبان واحد بشري است که ديگر زبانه، به ادعائي از آن منشعب شده اند.
4-اسکوتناب کانکاش (Skutnab Kangash)، زبانشناس سوئدي، کتاب "از شرمزدگي تا مبارزه جويي،1988 چاپ امريکا-ص13-
5- زبانهاي ترکي) (Turkic Languages از شبکه جهاني،
6-رحيم رئيس نيا – درباره زبان ترکي 2004 ص 4 از سايت تريبون
7-Linguistic Characteristics, p 3,From Internet site, Turkic Languages
8-زهتابي ، دکتر محمد تقي، معاصر ادبي آذري ديلي انتشارات آشينا، 1379 چاپ دوم- ص2
9-براي مطالعه بيشتر اين مبحث مي توانيد به کتاب ارزشمند دکتر محمد تقي زهتابي"معاصر آذري ديل" مرجعه کنيد" که به صورت مفصل پسوندهاي زبان آذربايجاني شرح داده شده است.
10-ضياء صدر، سلسله مقالات مندرج در روزگار نو، آبان 1375-شماره مسلسل 177، دفتر نهم، سال پانزدهم در مورد زبان و خط.
11-در زبانشناسي تاريخي تحت عنوان "طبقه بندي" classification)) به شرح تفضيلي اين موضوع ميتوانيد مراجعه کنيد.
12- مدرکي تحت عنوان تاتها در شبکه اينترنت به چشمم خورد که در آدرس www.Tat,Harzani مي توانيد کامل اين نوشته را بازديد کنيد
13- براي مطالعه کامل نظرات احمد کسروي به کتاب "کاروند کسروي صص336 به بعد مراجعه کنيد. کاروند کسروي، به کوشش يحيي ذکاء- چاپ دوم،سال 2536 تهران، اتشارات فرانکلين
14- همان منيع.صص 431
خواننده بي غرض ميتواند با اندکي تامل و تفکر درک کند که اين قبيل ريشه تراشهاي موهوم براي هزاران واژه ترکي آذربايجاني در واقع آب در هاون کوفتن است.
15- آقاي کسروي در کتاب "کاروند کسروي" در مبحث زبانشناسي بخشي را به زبان خلخال اختصاص داده و من از اين قسمت، امثال مندرج در متن را ذکر نموده ام.
16-ضياء صدر،
- مسئله زبان مشترک و زبانهاي مادري-روزگار نو- خرداد 1375- شماره مسلسل 172- صص55-54.
17- احمد کسروي، کاروند کسروي-صص368-369
&-براي اطلاع بيشتر در مورد پراکندگي ملت ترک آذربايجان و زبان آنها ميتوانيد به داده هاي سايت ميراث فرهنگي و نيز به آدرس "سوزوموز" در اينترنت مراجعه کنيد.
18-در داده هاي شبکه جهاني اينترنت زير عنوان Languages of the world يا زبانهاي دنيا اطلاعات ارزشمندي وجود دارد که من چکيده وار بيان داشتم.
19- آنار، رضا ، " 155 ايل اوغوز ادبياتي"- آنتولوژيا- آذربايجان نشرياتي-1999- بخش مربوط به ادبيات کتبي و شفاهي مردم آذربايجان در سده هاي هفثم و هشتم، اسناد باقيمانده از نوشته هاي اورخون يئني- سي-صص 9 به بعد
20- دکتر محمد تقي زهتابي،
علم معاني(لکسيکولوژي)-ترکيب لغوي زبان آذري معاصر، نشر ائلدار-تبريز-1371-چاپ اول-صص21-14
21- سايت اينترنتي "گجيل"، جايگاه زبان ترکي و بررسي آن در مقايسه با ساير زبانها-صص1-2
22- آر.اچ. روبينز، تاريخ مختصر زبان شناسي ترجمه عليمحمد حق شناس، چاپ چهارم، نشر مرکز 1381.صص214-215
23- آندره مارتينه، مباني زبانشناسي عمومي-اصول و روشهاي زبانشناسي نقشگرا. چاپ هرمسف ترجمه هرمز ميلانيان،صص 70-71
24- همان منبع 22- صص 406

زلزله

2006-04-01T03:08:00.000-07:00

اين روزها سرم خيلي شلوغ است از يک طرف هم مطالب خيلي جالبي با مقاله منتشره در سايت ايران امروز شروع شده است که خيلي دلم ميخواهد در مورد آنها بنويسم. حيف که فعلا وقت ندارم. مهمتر از همه اما خبر تلخ زلزله در استان لرستان بود که طي آن صدها نفر کشته و زخمي شده اند. مملکت ما زلزله خيز است و هر سال چندين زلزله کوچک و بزرگ داريم. در اين ميان دولتمردان يک سري وظايف دارند که انشا اله اگر از غني سازي اورانيوم و .... فارغ شوند به اين وظايف هم خواهند پرداخت.
اما کوچکترين وظيفه اي که مردم و بالاخص قشر تحصيلکرده دارند اين است که با زلزله و راههاي پيش گيري از خطرات آن آشنا شوند و با جديت تمام به آموزش و گسترش آنها بپردازند. يکي از با ارزشترين و بهترين کارهائي که در اين زمينه صورت گرفته توسط جمعيت کاهش خطرات زلزله ايران انجام شده است. جمعيت مذکور به نظرم از مفيدترين و موفق ترين نمونه سازمانهاي غير دولتي دز ايران به شمار مي رود. مطالب آموزشي بسيار خوبي در سايت اينترنتي خود (http://www.ehrsi.com/) دارند. اين مطالب را بخوانيد و به هرکس هم که ميتوانيد اطلاع بدهيد. همينجا از همه وبلاگ نويسهاي خوب و فعال ميخواهم که در سايتشان به اين جمعيت در صورت امکان لينک دهند. دانستن در مورد زلزله و بايدها و نبايدهاي آن ميتواند جان شما يا عزيزان شما را نجات دهد. پس همين امروز شروع کنيد. فردا ممکن است خيلي خيلي دير باشد.

Important Point

2006-03-29T18:44:00.000-07:00

يک توضيح مهم: دوست محترمي پيام گذاشته بود که در ترجمه مصاحبه حسين عليزاده يک بخش در ترجمه حذف شده است. ترجمه اي که در وبلاگ آورده ام به نقل از مجله شهروند بود. من متن اصلي مصاحبه را در ا?ن سايت چک کردم و با تعجب ديدم که اين قسمت در ترجمه فارسي حذف شده است:
My mom, a Persian, is from Arak; and my dad, an Azeri, is from Urmia. Both of them loved music.
هر چند من فقط بخش مربوط به موسيقي آذري مصاحبه را نقل کرده بودم و متن حذفي از قسمت عمومي مصاحبه بود اما لازم دانستم اين مطلب را توضيحا درج نمايم.
نامه اي هم به سردبير مجله شهروند نوشتم که آن را هم عينا در اينجا نقل ميکنم.

Dear Editor,
Regarding Mr. Alizadeh's interview published in Shahrvand it has been brought to my attention that a small part of this interview has been eliminated in translation. For me it doesn't seem to be something that could have been done by mistake or for summarizing purposes. Original interview is available at:

http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/

54_folder/54_articles/54_alizadeh.html
The eliminated part is:
"My mom, a Persian, is from Arak; and my dad, an Azeri, is from Urmia. Both of them loved music."
I do not think that you were aware of this mistake at first place, but it is crucially important for your website credibility to make sure that this kind of things will be prevented in future. Sincerely Yours,
Hassan Darabli

:گفت وگويي با حسين عليزاده

2006-03-28T10:38:00.000-07:00

براي اينکه يک مقدار فضاي وبلاگ تلطيف بشه يک مطلب در مورد موسيقي آذربايجاني مي آورم. اين متن بخشي از مصاحبه اي است که با حسين عليزاده آهنگساز و نوازنده چيره دست تار انجام شده است. مطلب به نقل از سايت اينترنتي زير است:

www.shahrvand.com/FA/Default.asp?Content=NW&CD=AT&NID=6#BN1066

علاقه ام به موسيقي آذربايجاني اگر هم در آثارم به شکل آشکار احساس نشود، ولي نمي تواند در خلاقيت ام موثر نبوده باشد. اين تاثير مي تواند از طريق پدرم و يا اجدادم باشد، و يا تاثيري که از طريق گوشم وارد ذهنم شده باشد. اين را نمي توانم دقيق بگويم. در هر حال تا به امروز تشبثي براي ساختن اثري آذربايجاني نکرده ام، در واقع جسارت اين کار را نداشته ام. اگر در آثارم تاثير آذربايجان وجود داشته باشد تاثيري ناخود آگاه بوده است. اگر تا به امروز اثري در ژانر موسيقي آذربايجاني نساخته ام علتش تکامل و انکشاف قدرتمند اين موسيقي در آذربايجان شمالي بوده است. براي اين که به آن سطح موسيقي برسم بايستي بسيار و بسيار کار کنم. اگر چه موسيقي "موقام" آذربايجان به دستگاه هاي موسيقي ايراني نزديک است و در بعضي مواقع حتي يکي هم هستند، ولي طرز اجراي اين دو موسيقي ملي در انسان احساس بسيار متفاوتي ايجاد مي کند. در طول تاريخ در ايران شريعت موسيقي را ممنوع کرده است، در حالي که به آواز، اذان، نوحه، مرثيه و اجراهاي ديني امکان داده است. آلات موسيقي هميشه پنهان مانده اند و تنها در مجالس خصوصي امکان استفاده از آن ها وجود داشته است، در نتيجه موسيقي انسترومنتال (موسيقي توام با آلات موسيقي ) در ايران تکامل پيدا نکرده و انکشافي در اين زمينه صورت نپذيرفته است.
در آن طرف، در آذربايجان شمالي، حداقل در اوايل قرن بيستم در اين زمينه کارهاي بزرگي شده است. موسيقي ايراني از آن جائي که قرن ها در خدمت تصوف، عرفان و دين بوده، لذا جدا کردن آن از اين خصوصيات مشگل است. موسيقي ايراني اگر از اين خصوصيات روحاني و عارفانه جدا شود ديگر نمي تواند مانند موسيقي ايراني اجرا شود. من وقتي موسيقي ايراني را با موسيقي آذربايجاني مقايسه مي کنم آن وقت است که درجه تاثير دين در موسيقي ايراني را درک مي کنم.
در مورد موسيقي آذربايجاني به جرات مي توانم بگويم که موسيقي آذربايجاني در مقايسه با تمام موسيقي هاي ملي ملل خاورميانه داراي امکانات ارکستريزه شدن بيشتري است. در اوايل قرن بيستم پرده هاي 4/1 از موسيقي آذربايجان حذف شدند و اين سبب گرديد تا آلات موسيقي کلاسيک آذربايجان بتواند در ارکسترهاي کلاسيک سمفونيک به کار روند و نيز آلات موسيقي بين المللي بتوانند متقابلا در موسيقي آذربايجان کار برد پيدا کنند.
به نظرم موسيقي آذربايجاني مملو از حس قهرماني و جسارت است. در حالي که موسيقي ايران عارفانه و غم انگيز است. درست است که موسيقي آذربايجان نيز داراي موقام هاي حزين و غمگين است، ولي وقتي آن را مي شنوي اميد و تحرک در آن احساس مي شود. در اين موسيقي حرکت و ديناميسم است. من هميشه به خوانندگان فارس توصيه مي کنم که به خوانندگان آذربايجاني گوش دهند و از طرز اجراي پرشور و مملو از روحيه آن ها الهام بگيرند.
زمان انقلاب علاقه شديدي به موسيقي آذربايجاني پيدا کردم. در تبريز به ملاقات استاد سليمي رفتم و سعي کردم تار آذربايجاني را که با تار ايراني (فارسي) خيلي فرق دارد از ايشان ياد بگيرم. عاشق تار آذربايجاني هستم، ولي متاسفانه براي استادانه زدن آلت موسيقي جديد فرصت تمرين کردن ندارم.
کار کردن روي موسيقي آذربايجاني و ساختن اثري در آن ژانر بزرگترين آرزويم است، نه به اين علت که پدرم آذربايجاني است، به اين دليل که من به قدرت موسيقي در نزديک کردن خلق هاي جهان به هم ديگر باور دارم. براي پيدايش موسيقي جهاني، موسيقي که همه خلق هاي جهان بتواند آن را درک کنند، ابتدا بايد در منطقه مان بين موسيقي هاي همسايه و برادر ديالوگ ايجاد شود، ديالوگ بين موسيقي هاي ملي آن ها را راه گشا براي اين هدف مي دانم.
امروز جوانان آذربايجاني در ايران رغبت زيادي به موسيقي آذربايجاني نشان مي دهند. اين در مناطق ديگر ايران هم به چشم مي خورد. عموما بعد از انقلاب علاقه جوانان به موسيقي ملي شان افزوده شده است. اين را مي شود يک نوع اعتراض مدني ناميد. ولي به نظرم آن چه که در ايران بويژه در تهران به عنوان موسيقي آذربايجاني عرضه مي شود، موسيقي آذربايجاني حقيقي نيست.
همچنان که آن زباني که در راديو تبريز با نام زبان آذربايجاني عرضه مي شود، زبان ترکي آذربايجاني نيست بلکه زباني فارسيزه شده است. (1)
انکار نمي کنم که در ايران موسيقي دانان بسيار ماهر و پر استعداد آذربايجاني وجود دارند، ولي آن چه از راديو ــ تلويزيون به عنوان موسيقي آذربايجاني پخش مي شود خالص و اصيل نيست. دليلش اين است که در ايران مدارسي که بتوانند موسيقي آذربايجاني را تدريس کنند وجود ندارند. با آوردن معلمان موسيقي از آذربايجان شمالي اين مشكل به راحتي قابل حل است.
در زمان شوروي با وجود آن مرزها ما نتوانستيم آثار سمفونيک آذربايجان شمالي را ياد بگيريم. در زمان شاه حتي گوش دادن به اپراهائي مانند کوراوغلو يک نوع چپ گرائي و انقلابيگري حساب مي شد. اکنون شرايط تغيير کرده است. امروز براي ياد گرفتن فرهنگ و موسيقي خلق هاي برادر امکانات فراهم است. ما بايد از اين امکانات بهره مند شويم و با شروع از اين نقطه خلق هاي منطقه و دنيا را متحد کنيم.

(1) طبق بخش نامه صدا و سيماي جمهوري اسلامي به مراکز صدا و سيما در مراکزاستان هاي آذربايجاني 50% لغات مورد استعمال اين مراکز بايستي فارسي باشند! با اين حساب تکليف مدارس موسيقي آذربايجاني و مدارس به زبان ترکي آذربايجاني نيز روشن است و اين در حالي است که موسيقي فارسي که بخشي از موسيقي ايران و متعلق به مردم فارسي زبان ايران است به عنوان موسيقي کل ايران عرضه مي شود. عليزاده در اين گفت و گوي کوتاه، ولي هنرمندانه و تيزبينانه، چاره درد را نه تنگ نظري و تعصب ناشي از عقب ماندگي از ضرورت هاي دنياي معاصر بلکه ايجاد و تقويت ديالوگ بين فرهنگ ها و موسيقي ها و زبان هاي گوناگون ايران مي داند.

پاسخهائي به دوستان

2006-03-28T07:42:00.000-07:00

امروز شديدا سرم شلوغ است اما جهت پاسخگوئي به برخي دوستان ذکر نکات زير را ضروري مي دانم:

1- دوستي نوشته بود که در ايران تمام زبانها آزاد است و بر من ايراد گرفته بود که چرا ميگويم آزاد نيستند. خدمت ايشان بايد عرض کنم که اگر طبق قانون صحبت کنيم آري ما يک اصل در قانون اساسي داريم که در بخشي از آن آمده است: استفاده از زبانهاي محلي و قومي در مطبوعات و رسانه‏هاي گروهي و تدريس ادبيات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسي آزاد است. اما اگر ايراني هستيد مي دانيد که اين اصل تعطيل است. در کل ايران حتي يک مدرسه هم پيدا نمي کنيد که در آن ربان ترکي آذربايجاني تدريس شود.

2- برخي دوستان ضمن اظهار لطف و نثار جملاتي در شان خويش مرا پان ترکيست خوانده بودند. من همچنان که قبلا نيز گفته ام نه تنها پانترکيست نيستم بلکه با هر نوع پان مخالفم. چه پان ترکيسم باشد و چه پان فارسيسم.

3- برخي ايراد کرده بودند که من چرا کلمه پان فارسيست را بکار برده ام و گفته بودند "همين پان فارسيسمي که تو مي گويي براي من و دوستان بي معنا بوده و فقط براي قوم گرايان معني دارد." براي اينکه اين لفظ برايتان معنا پيدا کند بگذاريد مطلبي از يک پان فارسيست نقل کنم : جواد شيخ الاسلامي تئوريسيني که نويسنده "زبان فارسي نشان والاي قوميت ايراني" است طرحي ارائه کرد که طبق آن نوزادان شير خوار آذربايجاني را به اجبار از والدين آنها جدا نمايند و در شير خوارگاههاي مخصوص تا هفت سالگي از آنها نگهداري شود تا تماس با والدينشان نداشته و کلامي ترکي از آنها نشنوند. اين طرح غير انساني تنها يک نمونه از پان فارسيسم هست. پس قبول کنيد که پان فارسيسم وجود دارد و مثل ساير عقايد پان تهي از مفهوم و عاري از انسانيت است.

4- بنده علاقه دوستان به ميهن عزيزمان ايران را مي ستايم و من هم به همان اندازه اگر نه بيشتر به وطنم ايران عشق مي ورزم. اما به هيچ وجه نمي پذيرم که کسي ايراني بودن را قائم به فارس بودن کند. هيتلر هم آلمان را فقط يک نژاد يک زبان مي دانست. براي همين چند ميليون يهودي و آدم هاي مريض و بيمار را سلاخي کرد و در کوره ها سوزاند که جهان “پاکيزه” شود. اگر کسي هم به ترکان يا ساير اقليتهاي ايران حق و حيات اجتماعي و فرهنگي قايل نشود، طرفدار پاکسازي قومي است.

5- مطلب در اين باب بسيار است و اکنون بيش از اين فرصتي ندارم اما در آينده خواهم نوشت. بنده از شنيدن هر نظر و انتقادي خوشحال مي شوم. هيچ تعصبي هم روي نظراتم ندارم و حرف حق را از هر کسي که باشد مي پذيرم.

A Simple Fact

2006-03-27T19:45:00.000-07:00

اين استدلال که آزادي زبان سبب تجزيه کشور است به همان اندازه خلاف منطق است که مثلا آزادي بيان را دليل هرج و مرج بدانيم يا آزادي زنان را باعث از هم پاشيدن بنيان خانواده!

نظر دکتر جواد هيئت در خصوص نژاد، قوميت،مليت و ايرانيت

2006-03-22T20:57:00.000-07:00

نظر دکتر جواد هيئت در خصوص نژاد، قوميت،مليت و ايرانيت
پرسش: آقاي دکتر هيئت، بعنوان اولين سوال لطفاٌّ تعاريف خودتان را در بارة نژاد، قوميت،مليت و ايرانيت ارائه بفرمائيد.
دکتر هيئت: قبل از هر چيز بايد عرض کنم که خواسته‌هاي ما که بر واقعيات عيني تکيه دارد، در چهارچوب وطن عزيز ما ايران و قانون اساسي جمهوري اسلامي است. ما با پان از هرگونه که باشد، مخالفيم. ما نژادپرستي و ملي‌گرايي افراطي را محکوم مي‌کنيم، چرا که ما انسانيم، ايراني هستيم و مسلمان و همة ما در اين سه فضيلت خدادادي مشترکيم، اگرچه عده اي از ما فارس، عدة ديگري ترک، کرد، عرب يا اقوام ديگر هستيم و زبانمان متفاوت است، اما هيچکدام از اينها در انسانيت، ايرانيت، و اسلاميت ما تأثيري ندارد. ما ايراني را مجموع مردماني مي‌دانيم که خودشان و اجدادشان در اين سرزمين زندگي کرده، در غم و شادي و تاريخ اين سرزمين سهيم بوده و مقدراتشان را با مقدرات اين کشور عجين نموده‌اند. بنابر اين ما ايران را يک مفهوم جغرافيائي و سرزمين خود و اجدادمان مي‌دانيم و براي آن مفهوم نژادي و آريائي و يا غير آريائي قائل نيستيم. در مورد تعريف نژاد بايد بگويم که نژاد مجموعة ويژگي‌هاي مورفولوژيک و ظاهري است مانند رنگ پوست، موي سر، شکل بيني، ابرو و لبها و گونه‌ها و جمجمه. در تمام دنيا سه نوع نژاد يعني سفيد، سياه و زرد وجود دارد و اغلب مردم دنيا مخلوطي از اين نژادها هستند. مردم ايران هم از نژاد سفيد هستند، البته نه بطور خالص. از نظر من نژادي بنام آريائي وجود ندارد. آريائي و يا هند و اروپائي يک مفهوم لينگوئيستيک يا يک مفهوم زباني است و به گروه زبان‌هاي اطلاق مي‌شود که تحليلي هستند، يعني ريشة کلمات در موقع صرف تغيير مي‌کند.
در مورد ملت بايد بگويم که ملت يا ملّه در اصل عربي و با ريشة عبري و شايد هم آرامي است و بمعناي دين و مناسک مي‌باشد. در اسلام هم اهل مله بمعني مسلمانان و اهل ذمه بمعني غير مسلماناني است که تحت سرپرستي مسلمانان قرار دارند. اما ملت بمعني جديدش که يک پدپدة تاريخي و سياسي است، ترجمة کلمة nation از ريشة naitre بمعني تولد بوده و مفهوم نياي مشترک و يا زادگاه مشترک است. به نظر من ملت به گروهي از انسان‌ها گفته مي‌شود که داراي وجوه مشترک مانند زبان، فرهنگ، دين، مذهب، سرزمين، تاريخ و دولت بوده و به همديگر احساس تعلق و وابستگي يعني آگاهي يا شعور ملي داشته و مي‌خواهند باهم زندگي کنند و سرنوشت مشترک داشته باشند. البته همة اين وجوه در همة جوامع يکجا وجود ندارد. از اين جهت در هر جامعه و کشوري وجوه مشترک موجود ارکان و اساس مليت قرار مي‌گيرد، مثلاٌّ در آلمان قوميت، در فرانسه فرهنگ، در سويس وطن يا سرزمين، در آمريکا تابعيت يا دولت رکن اصلي ملت و مليت را تشکيل مي‌دهد. در ايران تا قبل از مشروطه ملت ايران رعيت سلطان واحد و تابع دين اسلام بودند. در زمان پهلوي در قانون اساسي اسلام و تابعيت دولت و سرزمين ارکان اساسي مليت شناخته شده بود، ولي رژيم پهلوي نژاد من‌درآوردي آريائي را تبليغ و تحميل مي‌کرد و زبان فارسي را نشانة وحدت ملي مي‌شمرد و اقوام غير فارس را که دو سوم ملت ايران را تشکيل مي‌دهند، در صورت آسيميلاسيون و فارسيزاسيون ايراني مي‌شمرد و در غير اين صورت آنهارا اقليت‌هاي خطرناک مي‌دانست. در اين مورد يک سندي دارم از فروغي که از پايه‌گذاران رژيم پهلوي و نخست وزير و قدرتمدار اين کشور بود. وي بعد از استحکام رژيم? پهلوي از طرف رضاشاه بعنوان سفير کبير به آنکارا اعزام شد و از آنجا در نامه‌اي که به وزارت خارجة دربار فرستاده بود نوشته بود: من طرفدار تغيير خط بودم، اينجا ترکها خطشان را تغيير دادند و از اين جهت روابط فرهنگي ترک‌هاي ترکيه و ترک‌هاي آذربايجان قطع شد و من هم به همين دليل نظر خودم را عوض کردم. مبادا به فکر تغيير خط باشيد که دوباره روابط فرهنگي ترکان ايران و ترکيه برقرار شود، چون در ايران دو نوع اقليت داريم، يکي اقليت‌هاي ديني و مذهبي مانند يهودي، ارمني و آشوري که خطري براي ايران ندارند، و ديگري اقليت‌هاي قومي ترک‌ها و کردها و عرب‌ها که براي ايران خطرناکند، بويژه ترکان که از همه خطرناکترند. اين سند هم در آرشيو وزارت خارجه موجود است و هم در کتاب ارتشبد فردوست بدان استناد شده است.
با توجه به مطالبي که عرض کردم، به نظر من فقط بايد وطن و اسلام عامل وحدت و ارکان ملت ايران محسوب شود، چرا که در اين دو تمام ملت ايران شريک هستند. من اين مسأله را ?? سال قبل طي مقالاتي در روزنامة اطلاعات و مجلة وارليق نوشتم و مقام رهبري هم چندي قبل صراحتاٌّ به آن اشاره فرمودند.
ميز گرد شمس تبريز با دكتر جواد هئيت و بني طرف و ..... به نقل ازآدرس اينترنتي زير http://www.ocaq.net/meqale/dialog.htm

Another dark page on "Jebheye Melli's" File

2006-03-21T19:50:00.000-07:00

جبهه ملي و مساله قوميتها
جبهه ملي پرونده‌اي بس سياه در پرداختن به مساله قوميتها دارد. اگر در يک جمله بخواهم خلاصه بگويم اينها طرفدار تفکر رضا شاهي هستند که بر مبناي سرکوب و ديکتاتوري در حوزه قوميتها و زبان است. برگ سياه جديدي در پرونده اين آقايان را در سخنان آقاي كورش زعيم عضو شوراي مركزي جبهه‌ي ملي در ميز گرد ماهنامه‌ي "نامه" ببينيد. البته آنگونه که در اين گفتگو مشهود است دو نفر ديگر شرکت کننده در ميز گرد (عباس عبدي پژوهش‌گر و فعال سياسي و مجيد تولايي سردبير ماهنامه ي "نامه") هر دو با انديشه رضا خاني آقاي زعيم مخالف هستند. آقاي عبدي به زيبايي حق مطلب را بيان کرده است که:
«به‌نظر من هر نيرويي كه خواستار حاكميت قانون، آزادي، دموكراسي باشد، نبايد مسأله ي قوميت‌ها را صرفاً به دموكراسي منوط كند. بايد در مورد قوميت‌ها ديدگاه روشن داشته‌باشيم و به زبان و مذهبشان احترام بگذاريم؛ اين دو، يعني زبان و مذهب بسيار مهم است. اما من به‌هيچ‌عنوان قبول نمي‌كنم كسي از موضع سياسي در مورد زبان صحبت كند؛ چون اين سركوب است. از موضع علمي، يك محقق مي‌تواند درباره‌ي زبان فارسي و سره و ناسره‌اش صحبت كند اما صحبت‌كردن از موضع سياسي درباره ي زبان بي‌بروبرگرد سركوب است، اگرچه مبتني بر پشتوانه‌ي نظري – تاريخي هم باشد.»
براي آشنائي با عمق کينه افراد عضو جبهه ملي و سطج بلاهت استدلالهاي افرادي چون آقاي زعيم توصيه مي‌کنم متن کامل اين ميزگرد را در لينک زير بخوانيد.

http://www.nashrieh-nameh.com/article.php?articleID=741

Hello

2006-02-13T11:02:00.000-07:00

Hello Everybody,
I will be writting here from now on. This one is just to test the blog. So not much for today but will write more later. Wait for me guys.
Hassan